Vietcombank từng "tỏa sáng" nhờ dòng tiền 110.000 tỷ đồng từ thương vụ Sabeco

(NTD) - Cuối năm 2017, Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank) đạt bước tiến mới trong hoạt động kinh doanh khi tổng tài sản ngân hàng này đạt mốc 1 triệu tỷ đồng. Thế nhưng, thực tế cho thấy Vietcombank sẽ không thể “tỏa sáng” như vậy nếu thiếu đóng góp không nhỏ từ Tổng Công ty Rượu Bia Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco).

Ngành ngân hàng Việt Nam đang có nhiều khởi sắc. Đa số các đơn vị trong ngành đều dồn dập công bố những bản báo cáo tài chính đẹp như mơ. Trong đó, nổi bật nhất là Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank). Vietcombank báo lãi kỷ lục trong năm 2017. Nhưng đáng kể nhất vẫn là ngân hàng này về đích mục tiêu tổng tài sản 1 triệu tỷ đồng trước 2 năm.

Cụ thể, theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2017 của Vietcombank, lợi nhuận sau thuế 2017 của Vietcombank đạt 9.111 tỷ đồng, tăng 2.216 tỷ đồng, tương ứng 32,1% so với năm 2016. Đây là mức lãi cao nhất trong lịch sử Vietcombank nói riêng và hệ thống ngân hàng Việt Nam nói chung. 

2
Tổng tài sản Vietcombank vọt lên 1 triệu tỷ đồng hồi cuối năm 2017 có sự đóng góp không nhỏ của thương vụ Thaibev thâu tóm Sabeco.

Bên cạnh lợi nhuận đạt đỉnh cao mới, tổng tài sản của Vietcombank cũng có bước tiến vượt bậc khi vượt mốc 1 triệu tỷ đồng. Điều đáng nói, trước đó, Vietcombank chỉ “dám” đặt kỳ vọng sẽ đạt mục tiêu này vào năm 2020.

Tại thời điểm 31/12/2017, tổng tài sản Vietcombank đạt 1.035.293 tỷ đồng, tăng 247.358 tỷ đồng, tương ứng 31,4% so với năm 2016. Như vậy, cùng với VietinBank, Vietcombank là 2 ngân hàng cuối cùng trong nhóm tứ đại ngân hàng (bao gồm VietinBank, Vietcombank, BIDV và Agribank) có tổng tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng.

Tài sản Vietcombank về đích 1 triệu tỷ đồng sớm hơn 2 năm đã trở thành niềm tự hào của dàn lãnh đạo Vietcombank. Tuy nhiên, sự thật việc vượt kế hoạch của Vietcombank không chỉ dựa vào nội lực ngân hàng mà còn nhờ Sabeco. Cụ thể, thương vụ Thaibev thâu tóm Sabeco qua công ty con Công ty TNHH Vietnam Beverage mới là yếu tố giúp tổng tài sản Vietcombank tăng mạnh và cán đích 1 triệu tỷ đồng sớm hơn 2 năm so với kế hoạch.

Cuối tháng 12/2017, thị trường tài chính "dậy sóng" với thương vụ Thaibev sẵn sàng chi 5 tỷ USD (khoảng 110.000 tỷ đồng) mua lại cổ phần Sabeco từ Bộ Công thương. Chỉ sau phiên đấu giá lịch sử khoảng 10 ngày, tới ngày 29/12, Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) thông báo đã thực hiện chuyển quyền sở hữu 343.642.587 cổ phiếu SAB, tương đương 53,6% vốn cổ phần Sabeco của Bộ Công thương cho Vietnam Beverage.

Giao dịch được thực hiện sau khi Bộ Công thương nhận được đầy đủ số tiền 110.000 tỷ đồng từ Vietnam Beverage. Toàn bộ giao dịch "khủng" và "nhanh chóng" này được thực hiện qua một ngân hàng được chỉ định duy nhất. Đó là Vietcombank. Vietcombank đã trở thành đầu mối mua trọn gần 5 tỷ USD, để nhà đầu tư chuyển đổi sang VND thanh toán tiền mua cổ phần Sabeco.

Đây chính là nguyên nhân khiến tổng tài sản của Vietcombank "nhanh cấp kỳ" tăng vượt trội trong năm 2017. Để có thể “làm đẹp” nhanh chóng cho Vietcombank, Thaibev đã phải đi vay 5 tỷ USD. Vì thế mà Thaibev bị hạ bậc tín dụng và gánh chi phí lãi vay khổng lồ, từ đó ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh.

Sau thương vụ thâu tóm Sabeco, tổng nợ phải trả của Thaibev tại thời điểm 31/3/2018 đã tăng 204 tỷ bạt, tương ứng 330% so với cùng kỳ năm 2017 lên 266 tỷ bạt (khoảng 186.466 tỷ đồng). Kết quả là chi phí tài chính mà ông lớn ngành bán lẻ Thái Lan phải gánh chịu tăng vọt từ 510 triệu bạt lên 1,7 tỷ bạt (khoảng 1.192 tỷ đồng).

Như vậy, để có thể góp phần giúp mục tiêu tổng tài sản đạt 1 triệu tỷ đồng của Vietcombank về đích sớm, Thaibev đã và đang có rất nhiều "cái giá phải trả".

Không thể phủ nhận thành tích của cả tập thể Vietcombank đạt được trong thời gian qua. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là lãnh đạo Vietcombank có thực sự "tài giỏi" như những bản báo cáo tài chính đẹp từng trình lên cấp trên, hay phía sau đó là những "thủ thuật" làm đẹp sổ sách ???

Thiết nghĩ việc đánh giá tín nhiệm của ngân hàng cần phải được nhìn nhận theo đúng bản chất của hoạt động quản trị, kinh doanh, nhất thiết không được dùng những "thủ thuật" làm đẹp sổ sách, vì nó dễ dẫn đến sự ngộ nhận về năng lực lãnh đạo, khiến khả năng quản trị rủi ro suy giảm.

Bài học về "những con số đẹp" tại Tập đoàn Dầu khí Quốc gia PVN dưới thời Chủ tịch Đinh La Thăng là ví dụ điển hình. Phía sau những bản báo cáo thành tích của PVN cũng như tại nhiều doanh nghiệp Nhà nước trước đây đã che giấu sai phạm "kinh hoàng" của không ít lãnh đạo.

Cũng có nhiều thủ trưởng doanh nghiệp Nhà nước đã tự "tô bóng" mình bằng "thủ thuật" bút toán, làm đẹp sổ sách nhằm phục vụ mưu đồ chính trị của mình. Đó là điều cần được cơ quan chức năng cẩn trọng giám sát, quản lý nhằm giúp các doanh nghiệp Nhà nước hoạt động đúng thực chất, hiệu quả hơn.

Bảo Linh - Kiệt Gia