Việt Nam chuẩn bị ra sao để chạy trên “cao tốc EVFTA”?

(NTD) - Sau 10 năm nỗ lực đàm phán, Việt Nam đã đạt được nhiều ưu đãi về thuế suất để chính thức đưa hàng hóa vào thị trường EU sau khi Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (gọi tắt là EVFTA) được ký kết và có hiệu lực vào ngày 30/6 vừa qua.

Theo quy định của EVFTA, ngành dệt may của Việt Nam hưởng nhiều lợi ích nhất khi vào EU nếu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu và tiêu chuẩn của thị trường này.

TS. Phạm Tấn Chắt, Giảng viên cấp cao Đại học Kinh tế TP.HCM và báo cáo viên Bộ Công thương, cho biết: “Dệt may là ngành có khả năng hưởng lợi cao khi EVFTA có hiệu lực, theo lộ trình 7 năm sẽ xóa bỏ thuế suất của tất cả các dòng sản phẩm. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải sử dụng vải sản xuất tại Việt Nam (ngoại lệ: Được phép sử dụng thêm vải sản xuất tại Hàn Quốc)”.

Thực tế quy định của EVFTA đối với nguồn gốc sản phẩm dệt may cũng không quá siết chặt, nếu vải được doanh nghiệp sử dụng có xuất xứ từ nước có FTA với EU và cả Việt Nam thì sản phẩm của doanh nghiệp cũng được coi là xuất xứ hợp lệ để được hưởng ưu đãi thuế theo quy định tại Hiệp định EVFTA. Năm 2018, EU là thị trường lớn thứ hai của ngành dệt may Việt Nam khi nhập khẩu hơn 4 tỷ USD.

Để chuẩn bị đón đầu EVFTA, ông Nguyễn Văn Cần, Trưởng phòng R&D, Tổng công ty Dệt may 28, cho biết doanh nghiệp này đã thay thế toàn bộ máy móc sản xuất cũ cách nay hơn chục năm và nhập máy mới từ châu Âu để gia tăng tính tự động hóa nhằm nâng cao năng suất lên từ 8-10% một năm so với trước.

Nhiều doanh nghiệp khác cũng khá kỳ vọng khi đầu tư các thiết bị hiện đại cho các công đoạn: Cắt vải, in ấn, đóng khuy, nút...với mong muốn hạn chế nguồn lao động chân tay truyền thống, để phần nào cắt giảm chi phí và mang lại hiệu quả hơn so với trước đó. Ông Nguyễn Hữu Phúc, Giám đốc Công ty TNHH Dệt may Como cho biết, công ty đang tiến hành tự động hóa các thiết bị làm túi áo sơ mi tự động, ủi ép, đóng gói, đóng khuy cho áo sơ mi 1 lần 6 nút chứ không làm từng nút áo như trước...

Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam, Lê Tiến Trường nhận định: Việc cắt giảm thuế theo quy định tại EVFTA giúp doanh nghiệp dệt may tăng thêm thị phần và ưu thế khi vào EU. Với những yêu cầu về nguồn gốc vải thì ngành phải tìm cách tăng tỷ lệ nội địa hóa và hợp tác thu mua nguồn vải được thừa nhận để đáp ứng yêu cầu và gia tăng giá trị sản phẩm.

Đi đôi với dệt may là ưu thế cho các sản phẩm da giày, túi xách của Việt Nam vào EU. Theo EVFTA, EU cam kết loại bỏ thuế nhập khẩu ngay khi hiệp định có hiệu lực cho 37% số dòng thuế ngành giày dép (các loại giày chống thấm cao su / nhựa, dép lê và dép đi trong nhà, nguyên phụ liệu ngành giày dép...). Số còn lại sẽ được xóa bỏ thuế nhập khẩu theo lộ trình từ 3-7 năm bao gồm phần lớn các sản phẩm giày dép mà Việt Nam đang xuất khẩu sang EU. Hiện tại, nhóm này đang được hưởng mức thuế ưu đãi trung bình 3-4% theo Quy chế ưu đãi thuế quan phổ cập GSP.

Khi EVFTA có hiệu lực, GSP sẽ tự động chấm dứt, các mức thuế nhập khẩu đối với giày dép sẽ giảm dần xuống 0% tính từ mức MFN (khoảng 12,4%) theo lộ trình 3-7 năm.

Ông Nguyễn Văn Khánh, Phó Chủ tịch Hội Da giày TP.HCM cho hay: “Thách thức nguyên liệu là rất lớn, nguồn da chiếm 30-40%. Năm 2018 da giày nguyên liệu nhập khẩu tới 1,7 tỷ USD từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan, Mỹ...”.

Như vậy, trong một vài năm đầu thực hiện EVFTA, phần lớn các sản phẩm giày da sẽ không được hưởng lợi từ EVFTA, thậm chí là bị ảnh hưởng bất lợi do mức thuế giảm dần từ mức 12,4%, vẫn sẽ cao hơn mức 3-4% theo GSP.

1
Thủy sản là ngành sẽ được hưởng nhiều ưu đãi vào EU. Tuy nhiên doanh nghiệp ngành thủy sản cần chú ý về các yêu cầu, quy định từ thị trường này để đáp ứng. (Ảnh: Kim Ngọc).

Trong bối cảnh xuất khẩu các mặt hàng thủy sản như: Tôm, cá tra của Việt Nam sang EU gặp nhiều khó khăn do các vấn đề IUU, thanh tra cá da trơn... thì sự xuất hiện của EVFTA sẽ như chiếc phao cứu sinh cho thủy sản Việt Nam, ngành đã có thương hiệu không nhỏ tại thị trường châu Âu trước nay.

Hiện EU là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn thứ hai của Việt Nam (chiếm 17-18% trong tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành). Trong đó, EU là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm 22% tổng giá trị xuất khẩu tôm của Việt Nam ra thị trường quốc tế. Theo số liệu của Tổng cục Hải Quan, năm 2018, kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam sang EU đạt 840 triệu USD, giảm 2,2% so với với năm 2017. Tuy nhiên, thị phần tôm Việt Nam trong tổng nhập khẩu của EU lại tăng. Vì vậy, EVFTA được kỳ vọng là cú hích cho ngành thủy sản Việt trong thời gian tới.

EU là thị trường rộng lớn với 28 quốc gia thành viên (cả Anh) với hơn 500 triệu dân, GDP 17.000 tỷ USD, là một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất của Việt Nam, chiếm 75% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào châu Âu. Hiện EU là đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam trong nhiều lĩnh vực thương mại, là thị trường hàng hóa xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam (sau Hoa Kỳ).

Hiện tại, 42% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào EU đang hưởng thuế suất nhập khẩu 0%, với FTA Việt Nam - EU, hơn 70,3 % kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào EU cắt xuống 0% và theo lộ trình cắt 99% số dòng thuế sẽ là “cú hích” quan trọng cho các doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường EU.

Cam kết của EU về các nhóm hàng quan trọng của Việt Nam:

- Dệt may, giày dép và thủy sản (trừ cá ngừ đóng hộp và cá viên): EU sẽ xóa bỏ hoàn toàn thuế nhập khẩu cho các sản phẩm của Việt Nam trong vòng 7 năm kể từ khi hiệp định có hiệu lực. Với cá ngừ đóng hộp, EU đồng ý dành cho Việt Nam một lượng hạn ngạch thuế quan thỏa đáng.

- Gạo: EU dành cho Việt Nam một lượng hạn ngạch đáng kể đối với gạo xay xát, gạo chưa xay xát và gạo thơm. Gạo nhập khẩu theo hạn ngạch này được miễn thuế hoàn toàn. Riêng gạo tấm, thuế nhập khẩu sẽ được xóa bỏ theo lộ trình. Đối với sản phẩm từ gạo, EU sẽ đưa thuế nhập khẩu về 0% trong vòng 7 năm.

- Mật ong: EU sẽ xóa bỏ thuế ngay khi hiệp định có hiệu lực và không áp dụng hạn ngạch thuế quan.

- Toàn bộ các sản phẩm rau củ quả, rau củ quả chế biến, nước hoa quả khác, túi xách, vali, sản phẩm nhựa, sản phẩm gốm sứ thủy tinh: Về cơ bản sẽ được xóa bỏ thuế quan ngay khi hiệp định có hiệu lực.

Cam kết của Việt Nam đối với các mặt hàng xuất khẩu chính của EU là:

- Ô tô, xe máy: Việt Nam cam kết đưa thuế nhập khẩu về 0% sau từ 9-10 năm; riêng xe máy có dung tích xy-lanh trên 150cm3 có lộ trình xóa bỏ thuế nhập khẩu là 7 năm.

- Rượu vang, rượu mạnh, bia, thịt heo và thịt gà: Việt Nam đồng ý xóa bỏ thuế nhập khẩu trong thời gian tối đa là 10 năm.

Về thuế xuất khẩu, Việt Nam cam kết xóa bỏ phần lớn thuế xuất khẩu sau lộ trình nhất định; chỉ bảo lưu thuế xuất khẩu đối với một số sản phẩm quan trọng, trong đó có dầu thô và than đá.

Các nội dung khác liên quan tới thương mại hàng hóa: Việt Nam và EU cũng thống nhất các nội dung liên quan tới thủ tục hải quan, SPS, TBT, phòng vệ thương mại... tạo khuôn khổ pháp lý để hai bên hợp tác, tạo thuận lợi cho xuất khẩu, nhập khẩu của các doanh nghiệp.

Kim Ngọc

 

TAGS: