Thời taxi cạnh tranh taxi

(NTD - Vừa qua, Hiệp hội Vận tải Hà Nội phát văn bản kiến nghị Chính phủ, Bộ Giao thông vận tải và các cơ quan chức năng tạm dừng hoạt động kinh doanh dịch vụ xe Uber và Grab với lý do nhằm “đảm bảo cạnh tranh lành mạnh, công bằng” với taxi truyền thống.

Tuy nhiên người dân nhận thấy có quá nhiều điểm trừ khiến taxi truyền thống không thể cạnh tranh nổi nếu không chịu thay đổi, trong khi Uber và Grab đem lại nhiều lợi ích hơn hẳn, ngoài giá cước rẻ và phục vụ văn minh lịch sự, hành khách rất thích xe không biển hiệu, logo, tem mào giống như xe riêng.

Thời taxi cạnh tranh taxi1
Chiếc taxi bị lật, và không thấy túi khí nào bật ra.

So sánh

Nếu so sánh về cái gọi là gây “mất trật tự” thì có lẽ phải nói đến Taxi truyền thống. Hiện nay trên địa bàn TP.Hà Nội, người ta bắt gặp nhan nhản những hãng taxi dù nhái logo của Mai Linh. Các xe này chen lấn nhau giành khách trên mọi nẻo đường. Khi khách thắc mắc thì các tài xế lại bảo hãng này là “chi nhánh” của Mai Linh. Còn ở các sân bay, không ít lần những hành khách nhà gần đấy phải dùng chiêu: “lên xe rồi nói địa điểm”. Bởi nếu nói trước, các tài xế này sẽ bảo “ngắn quá, cho thêm tiền”, hoặc chạy ghép hai ba người nữa. Nhiều tài xế còn ngang nhiên dừng đón khách ngay giữa đường, thậm chí dừng bên trái đỗ ngay trên làn ô tô, khiến không ít phương tiện phanh gấp. Còn vào những ngày cuối tuần mùa mưa, gọi taxi có lẽ là điều khó nhất. Bởi các xe sợ đường đông, hao xăng. Trong khi đó, với Uber hay Grab, nếu khách đã “điểm” xe, thì tài xế buộc phải chạy. Nếu không sẽ bị trừ tiền vào cuối tháng. Giữa tài xế và hành khách chỉ giao tiếp với nhau qua ứng dụng thông minh trên điện thoại, không xe nào biết xe nào và không giành giật như xe taxi thường. Nếu như họ được khách chỉ định đến đón tại sân bay, mà đội quản lý taxi làm khó dễ thì đó mới là thiếu đạo đức.

So sánh về chất lượng, có lẽ là điều khập khiễng nhất nếu đem một chiếc taxi truyền thống bị cắt giảm chi tiết nội thất để so với một chiếc Land Cruiser full option. Những chức năng hưởng thụ của hành khách trên một chiếc xe nguyên bản của taxi không còn nữa, mà thay vào đó là tiếng ồn cùng ốc vít long xòng xọc. Nhiều taxi mâm bánh xe còn dùng dây ràng buộc, không thì nó rơi mất. Mà cái nguy hiểm nhất vẫn tồn tại cả chục năm nay là hệ thống túi khí an toàn cho hành khách của taxi đã bị cắt bỏ từ khâu sản xuất để giảm giá thành đầu tư. Thay vào vị trí đó là những đồng hồ tính tiền, máy quẹt thẻ xếp chồng chồng lớp lớp.

Về đồng hồ tính tiền trên xe taxi, nhiều người đã không khỏi bực bội khi nhìn thấy con số màu xanh trên đồng hồ nhảy liên tục dù xe đang dừng đèn đỏ. Nhưng kiện ai? Báo ai? Gọi tổng đài thì cũng chỉ thế, chẳng có tài xế nào bị xử phạt, mà quan trọng hơn là tiền của người tiêu dùng cứ chảy ra một cách vô lý. Thậm chí cánh tài xế taxi còn chạy ngoằn nghèo để tính thêm tiền. Khi thanh toán, các tài xế taxi thường vờ loay hoay móc hết túi này đến túi nọ nhằm câu thời gian, và thăm dò xem thái độ khách thế nào. Nếu khách bỏ đi thì xem như vét được một ít tiền dư. Còn khách đòi thì “mặt nặng mặt nhẹ”, trả tiền cái xoẹt không lời cảm ơn. Trong khi đó, với công nghệ thanh toán bằng tài khoản, khách trả đúng con số lẻ mà dịch vụ chốt sổ, không có màn vòi vĩnh mất thì giờ. Và tài xế cũng chẳng dại gì mà chạy loanh quanh cho tốn xăng, vì Uber tính tiền dựa vào cự ly ngắn nhất của Google map.

Còn hành vi ăn cắp hành lý của khách thì sao? Nếu tìm những từ khóa như “tài xế lấy cắp hành lý hành khách”, có lẽ chúng ta phải phát ngượng vì hầu hết sự việc luôn rơi vào các “ông lớn” của Taxi Việt Nam, và những sự việc trên báo đều là “đòi được vạ thì má đã sưng”. Trong khi đó với Uber và Grab, hành khách đã có số điện thoại và hình ảnh tài xế, có thể truy tìm danh tánh tài xế, hành khách đi sau đó. Và chỉ cần một phản ánh rằng tài xề không chịu trả, chiếc xe đó sẽ bị loại khỏi dịch vụ của hãng, và tài xế đi kiếm việc khác làm mà nuôi miệng.

Thời taxi cạnh tranh taxi2
Hàng lớp taxi đậu lấn đường xe máy, khiến các phương tiện khác phải dạt sang làn ô tô.
Thời taxi cạnh tranh taxi3
Một chiếc taxi ngang nhiên dừng bên trái đường đón khách.
Thời taxi cạnh tranh taxi4
Grab Taxi, mô hình mới đang được chính phủ cho phép thí điểm đến năm 2018.

Quy luật thị trường

Việc tự điều chỉnh giá của Uber hay Grab theo thị trường cũng là quy luật tự nhiên. Nhưng cho đến giờ, giá của hai hãng này vẫn ở mức trên dưới 6000 đồng/km, được coi là chấp nhận được. Ngoài ra, khách đi xe Uber và Grab còn được mã số giảm giá. Trong khi đó, giá xăng tăng thì taxi kiếm cớ điều chỉnh tăng, nhưng xăng giảm thì chưa thấy hãng nào có động thái tích cực cho người tiêu dùng. Cụ thể, giá trung bình các hãng taxi đến nay vẫn là 11.000 đồng/km trở lên. Và bao lần xăng giảm giá nhưng con số này vẫn không hề nhúc nhích. Giá cước taxi cao một phần cũng do các ông chủ “tập đoàn” kinh doanh a9 ngành và taxi phải gánh chịu bù lỗ.

Có lẽ đã xưa rồi cái thời quản lý bằng mắt thường dựa trên những biển hiệu với nhan nhản logo giả mạo. Giờ đây với công nghệ tiên tiến, người ta đã quản lý bằng vệ tinh, kiểm soát chế tài bằng hệ thống ngân hàng. Thử nghĩ, người ta ở tận trời Tây vẫn kiểm soát được các phương tiện kinh doanh ở một đất nước xa lắc chỉ bằng mấy chiếc máy tính, trong khi mình thì luôn tự hào là có vệ tinh Vinasat, nhưng không chịu phát huy, lại ra điều “vì thuế”, “vì quản lý” để đề xuất cấm đoán. Thật ra, việc đề xuất “hạ đối thủ” của làng Taxi truyền thống chỉ nhằm mục đích cố thủ với khoản khấu hao chưa xong của đống xe đã lỡ đầu tư.

Theo Hiệp hội Vận tải Hà Nội, hiện nay Uber và Grab taxi tham gia hoạt động vận chuyển hành khách sử dụng xe không biển hiệu, logo, tem là trái với các quy định về vận chuyển hành khách công cộng, gây khó khăn cho cơ quan nhà nước trong điều hành và điều tiết giao thông.

Hiệp hội Vận tải Hà Nội cũng cho rằng, hiện nay các doanh nghiệp taxi tự xây dựng giá cước vận tải dưới sự quản lý của Nhà nước. Tuy nhiên, đối với loại hình taxi Uber và Grab tự đặt ra giá vận chuyển và không có sự quản lý của Nhà nước, thậm chí có thể tăng giá tùy từng thời điểm, không phù hợp với Luật giá và không đảm bảo quyền lợi khách hàng.

Đồng thời, phương tiện và người lái của taxi Uber và Grab chưa có chế tài để kiểm soát về tập huấn nghiệp vụ của lái xe và niên hạn sử dụng phương tiện.

Theo Hiệp hội Vận tải Hà Nội, taxi được công nhận là loại hình vận tải hành khách công cộng, với những phương tiện vận tải không phù hiệu, tem mào, logo của Uber và Grab đang vượt tầm kiểm soát của cơ quan chức năng so với quy định hiện hành.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường cho biết: Grab sử dụng xe đã có biển hiệu, biển số, đã đóng thuế, hoạt động an toàn với cả người lái, hành khách... và đã công khai. Còn Uber thực chất là cách thức sử dụng xe nhàn rỗi để tham gia vận chuyển. Lẽ ra, các xe đó (Uber) phải đăng ký vào một DN vận tải, được phép chuyên chở, phải được kiểm tra bất cứ lúc nào và dễ dàng được quản lý trên hệ thống. Cơ quan quản lý phải dễ dàng xem xe ông vận tải theo công ty nào... Nhưng tôi cho là Hiệp hội Vận tải Hà Nội cũng chưa hiểu rõ thế nào là Grabtaxi thế nào là Uber. Cho nên, tôi cho rằng, các hiệp hội vận tải nên thông qua cơ quan quản lý để tìm hiểu thêm.


Xuân Nghĩa