Sốt xuất huyết bùng phát ở Đông Nam Á

(NTD) - Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) loan báo dịch sốt xuất huyết đang bùng phát ở khu vực châu Á có khí hậu nhiệt đới, đặc biệt ở các nước như Việt Nam, Lào, Campuchia, Philippines, Malaysia và Singapore. Ngay ở các khu vực và lãnh thổ như Macau, Đài Loan và Australia cũng ghi nhận sự gia tăng của căn bệnh chết người này. Biến đổi khí hậu và đô thị hóa là tác nhân chính dẫn đến dịch bệnh bùng phát...

WHO thông báo số ca sốt xuất huyết (SXH) - hay sốt dengue - ở Campuchia đã tăng vọt đến hơn 12.000 ca, làm 21 người chết cho đến giữa tháng 6/2019 vừa qua. Lào có 4.216 ca, 14 người thiệt mạng - mức cao nhất trong năm qua. Singapore có 3.886 trường hợp, tăng bốn lần so với cùng kỳ năm ngoái. Tại Malaysia, có 52.941 người mắc bệnh, 81 người chết - tăng gấp đôi so với các con số của cả năm 2018. Tại Philippines, có 77.040 ca với 328 bệnh nhân bị thiệt mạng - tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái...

sot
Singapore báo động khi số ca SXH tăng vọt. (Ảnh: Sydney Morning Herald).

Thời tiết ấm, đô thị hóa làm tăng nguy cơ

Yếu tố môi trường là nguyên nhân hàng đầu của cơn bùng phát dịch lần này. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa Nature Microbiology vào đầu tháng 6 chỉ ra mối liên quan giữa việc khí hậu ấm dần lên và việc gia tăng truyền nhiễm SXH. Các nhà nghiên cứu nói nhiệt độ ấm hơn sẽ thúc đẩy SXH bùng phát bởi muỗi có thể phát triển và sinh sôi ở nhiều nơi mà trước đó chúng không thể phát triển. Nhiệt độ gia tăng cũng rút ngắn thời gian lăng quăng phát triển thành muỗi trưởng thành, có khả năng đốt chích và truyền bệnh từ người này sang người khác.

“Nếu trời lạnh, thời gian cần để muỗi phát triển và truyền nhiễm là từ 10-14 ngày, nhưng nếu thời tiết ấm hơn, chỉ cần 3-4 ngày. Đối với vòng đời của muỗi, thời gian đó rất dài. Nhưng đối với con người, tốc độ lây lan đó thật kinh khủng”- phó giáo sư Ng Lee Ching thuộc Viện Sức khỏe môi trường (EHI) của Singapore nói với kênh truyền hình Channel News Asia.

Công trình nghiên cứu trên cũng dự báo rằng nguy cơ sốt dengue sẽ tăng ở vùng Đông Nam Hoa Kỳ, vùng ven biển của Trung Hoa lục địa, Nhật Bản và các khu vực sâu bên trong đất liền ở Australia. Các nhà khoa học đưa ra dự báo này dựa trên phân tích các dữ liệu về khí hậu, tốc độ đô thị hóa, cũng như nguồn lực và năng lực kiểm soát vi rút của con người trong tương lai. Theo New York Times, đến năm 2080 sẽ có thêm 2,25 tỷ người trên thế giới có nguy cơ nhiễm sốt dengue so với thời điểm 2015. Lúc đó trên 6,1 tỷ người hay 60% dân số thế giới có nguy cơ nhiễm bệnh. Sự gia tăng đột biến của dịch SXH cũng tạo nên gánh nặng ngày càng lớn đối với các nước có nguy cơ bùng phát dịch.

a
Một ca điều trị bệnh nhân sốt xuất huyết tại Bệnh viện Nhiệt đới TP.HCM. (Ảnh: VGP).

Đại dịch bùng phát theo chu kỳ 3-5 năm

Số liệu của WHO cho thấy hằng năm có đến 100 triệu người nhiễm sốt dengue trên toàn thế giới, số bệnh nhân thiệt mạng lên đến 10.000 người mỗi năm.

Dịch sốt dengue là căn bệnh theo mùa ở khu vực Đông Nam Á. Giáo sư Cameron Simmons - thuộc Đại học Monash ở Australia đồng thời là giám đốc châu Đại Dương của Chương trình Muỗi thế giới (WMP) - nhận định rằng cứ vài năm dịch SXH lại bùng phát một lần.

“Có năm tình hình dịch có thể nghiêm trọng hơn năm khác. Trong hai đến ba năm qua, số ca SXH ở các tỉnh miền Nam tại Việt Nam, Campuchia và Lào thấp hơn bình thường. Nhưng chúng ta phải chú ý đến chu kỳ - cứ ba đến năm năm là có cơn đại dịch. Có thể nói rằng đó là tình trạng chúng ta đang đối phó” - giáo sư Simmons nhận định. Ông cũng nói rằng loại muỗi vằn có tên khoa học Aedes Aegypti là loại muỗi truyền bệnh chính.

a1
Các bệnh viện ở thủ đô Manila, Philippines đông nghẹt bệnh nhi. (Ảnh: Nara Lon).

Nỗ lực chống dịch

Chính quyền các nước đang nỗ lực chống lại dịch sốt dengue bùng phát.

Singapore đang thực hiện chiến dịch tuyên truyền về cách muỗi phát triển và truyền bệnh, 900 hộ dân đã bị phạt vì không thực hiện đúng các quy định. Chính phủ còn thực hiện tiêm chủng vaccine ngừa SXH có tên Dengvaxia từ tháng 10/2016 cho công dân trong độ tuổi 12-45. Tuy nhiên, ngành y tế đảo quốc này sau đó phát hiện Dengvaxia làm trầm trọng thêm triệu chứng mắc bệnh cho những người chưa từng bị SXH. Bộ Y tế Singapore nói Dengvaxia vẫn là loại vắc xin gây tranh cãi, tốn kém và họ đang tìm cách phát triển phương thức phòng bệnh khác.

Chính quyền đặc khu Macau đầu tháng 7 này đã “báo động đỏ” khi có bệnh nhân thứ năm nhiễm sốt dengue khi từ thành phố cảng Sihanoukville của Campuchia trở về. Chính quyền lãnh thổ Đài Loan cũng thông qua ngân khoản khẩn cấp 1,66 triệu USD cho công tác phòng dịch ở Cao Hùng.

Tại Australia, giáo sư Simmons nói rằng chương trình kiểm soát người Australia và du khách đến từ các nước có nguy cơ dịch được thực hiện chặt chẽ. Hằng năm, có khoảng 500-1.500 người dân nước này bị mắc SXH khi đi du lịch Campuchia, Thái Lan, Indonesia và Papua New Guinea trở về. Ông nói chương trình kiểm soát dịch ở vùng phía bắc tiểu bang Queensland tỏ ra hiệu quả.

sot1
Một người đàn ông Campuchia đưa con đi điều trị sốt dengue tại thủ đô Phnom Penh. (Ảnh: Nara Lon).

Dịch có nguy cơ bùng phát tại Việt Nam

Theo Cục Y tế Dự phòng, trong sáu tháng đầu năm nay, số ca SXH ở Việt Nam lên đến 80.000 trường hợp ở 60/63 tỉnh thành, tăng gấp ba lần so với cùng thời gian năm ngoái. Có sáu người thiệt mạng vì mắc căn bệnh này, trong đó năm ở TP.HCM và một ở Đồng Nai.

Bệnh phổ biến trên khắp các tỉnh thành Việt Nam, đặc biệt các tỉnh duyên hải miền Trung và miền Nam. Theo bác sĩ (BS) chuyên khoa 2 Hoàng Ngọc Quý thuộc Bệnh viện Nhi đồng 2 tại TP.HCM, vi rút dengue có bốn loại và bốn loại này đều có thể gây bệnh cho người. Như vậy, một người có thể mắc bốn loại SXH khác nhau. Nếu người bệnh lần đầu mắc một trong bốn loại vi rút dengue thì lần sau có thể bị nhiễm loại vi rút khác. “Bệnh nhân vì thế sẽ có nguy cơ mắc bệnh thể nặng hơn” - BS Hoàng Ngọc Quý cho biết.

Cũng theo BS Quý, Bệnh viện Nhi đồng 2 đã cứu nhiều trẻ mắc bệnh thể nặng trong thời gian qua. Siêu vi dengue còn tấn công vào cơ quan nội tạng như gan, gây suy gan nặng và làm suy tim, suy thận. Tình hình SXH sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới khi mùa mưa vào đỉnh điểm và tiếp theo đó là nắng nóng kéo dài.

Trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM cho biết hiện đã vào mùa dịch SXH 2019-2020. Từ thời điểm mùa mưa bắt đầu, số ca SXH điều trị tại bệnh viện và ngoại trú gia tăng mỗi tuần. Tính đến nay, TP.HCM đã có 24.768 trường hợp mắc bệnh, tăng gần ba lần so với gần 9.000 ca cùng kỳ năm ngoái.

66736627_349758639275898_4050777643350491136_n
 


   Ricky Hồ