Sầu riêng - thơm ngon bổ dưỡng và chữa được bệnh!

(NTD) - Một loại trái cây có vỏ ngoài đầy gai góc, xù xì, nhưng bên trong lại chứa đựng một hương vị đậm đà, hấp dẫn và quyến rũ mang cái tên nghe rất nhẹ nhàng, thơ mộng và đầy hoài cảm: Sầu riêng.

Cây sầu riêng trong đời sống

Sầu riêng có tên khoa học Durio zibethinus Murr thuộc họ Gạo - Bombacaceae. Chi Durio có khoảng 28 loài nhưng chỉ có 8 loài cho trái ăn được, trong đó có sầu riêng. Vì mùi của sầu riêng rất giống mùi xạ hương của một loài cầy (civet-cat) có tên là cầy hương Ấn Độ lớn hoặc cầy giông, giông bờm (Viverra zibetha Linnaeus) nên tên loài của sầu riêng được đặt là zibethinus. Tên chi Durio có nguồn gốc từ tên gọi theo ngữ hệ Đông Nam Á. Do đó, sầu riêng cũng được gọi là cây cầy hương (civet-cat tree). Sầu riêng được ca ngợi là vua của các loại trái cây (king of the fruits).

Cây sầu riêng được cho là có nguồn gốc từ những khu rừng rậm ở các quần đảo Sumatra, Kalimantan… của Malaysia và ở Borneo được thuần hóa ở nhiều nước vùng Đông Nam Á từ rất lâu đời. Hiện nay sầu riêng được trồng ở nhiều nước như: Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Brunei, Philippines, Việt Nam, Campuchia, Lào, Ấn Độ, Sri Lanka, một số nước trong vùng West Indies thuộc châu Mỹ nhiệt đới, châu Đại dương, châu Phi.

Nước có nhiều giống sầu riêng nhất (đã được đăng ký) là Malaysia, với hơn 100 giống. Nước sản xuất sầu riêng với quy mô công nghiệp, diện tích lớn hiệu quả cao, xuất khẩu nhiều là Thái Lan với 132.000ha, sản lượng 640.000 tấn, kế đó là Malaysia…

Ở Việt Nam, sầu riêng được du nhập từ Thái Lan và được trồng đầu tiên ở vùng Tân Quy - Biên Hòa. Sau đó lan rộng ra các tỉnh Nam bộ và Tây Nguyên. Trồng nhiều hơn cả tập trung ở các tỉnh Đồng Nai, Lâm Đồng.

Có nhiều giống sầu riêng được trồng là: Khổ qua xanh, khổ qua vàng, sầu riêng sữa bò, sầu riêng sữa bò hạt lép, sầu riêng bí rợ, cơm vàng hạt lép, RI-6, sầu riêng Chín Hóa (Chợ Lách - Bến Tre), Singapore, Chanee (Xani) và Mỏn Thoong (Mong Thong)…

Trái sầu riêng rất được ưa chuộng vì hương vị thơm ngon và độc đáo của nó. Mùi thơm nồng đượm, mạnh mẽ của sầu riêng tuyệt vời đến độ rất khó diễn tả.

 

a
 

Cơm sầu riêng không chỉ thơm ngon mà còn nhiều vitamin bổ dưỡng

Về mặt dinh dưỡng, theo Tổ chức Lương Nông Quốc tế (FAO) trong 100g phần ăn được của sầu riêng, có chứa các chất sau: Nước 66.8g, protein 2.5g, glucid 28.3g, lipid 1.6g, tro 0.8g, các chất khoáng vi lượng: Ca 20mg, P 63mg, Fe 0,9mg, K 601mg, muối Na 1mg; các vitamin: Thiamin (B1) 0.027mg, riboflavin (B2) 0.29mg, niacin (B3) 1.2mg, acid ascorbic (C) 37mg, A 10 IU, cung cấp 124calo.

Qua đó ta thấy hàm luợng protein, glucid, lipid, các chất khoáng và giá trị năng lượng của sầu riêng đều cao hơn rất nhiều so với các loại trái cây khác.

Trong khi những loại trái cây khác chứa 60-80% phần ăn được, thì trái sầu riêng chỉ chứa khoảng 14-22% phần ăn được. Vì vỏ trái chiếm hết 50-60% và hột chiếm 12-15% trọng lượng trái. Như vậy, khi bạn mua 1kg sầu riêng ở chợ, đem về nhà bổ ra, bạn chỉ ăn được lớp cơm vàng của nó khoảng 140-220g mà thôi. Thế mà giá sầu riêng lại thường cao gấp 5-10 lần giá của các loại trái cây khác. Điều đó cho thấy đẳng cấp “siêu hạng” của sầu riêng như thế nào!

Cơm của sầu riêng được người ta “ghiền” vì nó vừa thơm ngon lại vừa bổ dưỡng, có tác dụng kích thích, tăng cường khả năng sinh dục, lọc máu và trừ được giun sán. Tuy nhiên không nên ăn nhiều quá (trên 150g cơm trái/ngày) vì sẽ bị “nóng”, gây bứt rứt trong người, dễ sinh mụn nhọt. Những người có tình trạng âm hư, nội nhiệt, với các triệu chứng: Người gầy ốm, da khô, nóng bứt rứt, lòng bàn tay bàn chân ấm, khát nước, khó ngủ, đêm ngủ ra mồ hôi trộm, đi tiểu ít, nước tiểu vàng, đại tiện táo bón, di mộng tinh… cần hạn chế ăn sầu riêng. Các nhà y học cũng khuyến cáo rằng: Phụ nữ có thai, người bị tiểu đường, cao huyết áp, đang bị sốt thì không nên ăn sầu riêng.

Cơm trái sầu riêng thường được dùng ăn tươi, khô, nấu chè (với đậu xanh là ngon nhất), làm tăng hương vị của kem, xirô, sinh tố, nước mía, cà phê, bánh kẹo, nấu xôi, làm chả giò hải sản, chế món gà quay sầu riêng… món nào cũng rất ngon miệng.

Ở Malaysia và Indonesia cơm trái sầu riêng được cho lên men (ướp với muối hoặc đường) để làm món tempoyak ăn với cơm, nấu cà ri. Hoặc trộn ít muối, hành tây, giấm để làm món boder đều có tác dụng kích thích tiêu hóa, tăng cường sinh lực.

Ở Borneo cơm trái sầu riêng được trộn với muối (như làm mắm) để ăn với cơm, giúp tăng cường sinh lực.

Hột sầu riêng chứa nhiều tinh bột, protein và dầu, có thể đem nướng, luộc chín hoặc rang để ăn như hột mít. Tuy nhiên, ăn nhiều có thể gây ngạt thở.

a1
 

Vỏ trái sầu riêng có tác dụng chữa nhiều bệnh

Vỏ trái sầu riêng được đông y sử dụng làm thuốc chữa bệnh. Sau khi ăn lấy vỏ rửa sạch đất cát, xắt lát mỏng, phơi khô để dùng.

Theo đông y, vỏ trái sầu riêng có vị đắng, tính ấm, tác dụng ích khí, tiêu thực, liễm hãn (cầm mồ hôi), ôn phế chỉ khái (làm ấm phổi để hết ho). Thường dùng làm thuốc bổ khí, chữa tiêu hóa kém, đầy bụng, ho do hàn, ho ra máu, cảm sốt. Ngày dùng 15-20g, sắc nước uống. Dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác. Nếu dùng làm thuốc cầm máu thì phải sao đen.

Để có những trái sầu riêng vừa ý, ăn ngon, không bị sượng, khi đi mua, bạn nên chọn những trái có cuống xanh, vỏ dày, cứng, gai cứng chắc và nở tròn trịa bằng nhau, đầu gai dẻo, có thể uốn được, rãng giữa các gai nở rộng ra và sẫm màu khi trái chín; vỏ trái không bị xước hoặc thủng, không bị nứt; khi vỗ vào thì có âm trầm rỗng, nếu lắc thì có cảm giác bên trong lỏng, có độ rung, mùi thơm ngọt đậm.

 Lương y Đinh Công Bảy (Tổng thư ký Hội Dược liệu TP.HCM) - Ảnh: TL

 

_NTD_So 204_581-582 print_Page_32