Phú Quốc: Dân “khổ trăm bề” vì tận thu cát, chính quyền kiến nghị dừng!

(NTD) - Sau thời gian theo dõi, ghi nhận hoạt động khai thác tại khu vực gần cảng quốc tế An Thới (thuộc thị trấn An Thới, huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang), Báo Người Tiêu Dùng đã có loạt bài phản ánh tình trạng “Phú Quốc bị xà xẻo tận thu cát biển”. Quá trình tận thu cát đã nảy sinh nhiều vấn đề khiến người dân nơi đây vô cùng bức xúc, chính quyền kịch liệt phản đối, song việc khai thác cát vẫn diễn ra!?

Quyền lợi của dân, đau nhưng chịu!

Như báo Người Tiêu Dùng đã đưa tin, nạn khai thác cát ở Thị trấn An Thới diễn ra từ nhiều năm nay. Đất sản xuất của người dân bị sạt lở nặng, rất nhiều cây bị bật gốc, phơi rễ chết khô. Chỉ tính riêng đoạn qua thị trấn An Thới, có cả trăm điểm sạt lở, mỗi vị trí bị sạt kéo dài hàng km.

Tại khu vực Cảng cũ An Thới (thuộc thị trấn An Thới, huyện Phú Quốc), rất nhiều người dân “than trời” khi được chúng tôi hỏi về nạn khai thác cát. Theo người dân, bãi Đầm là khu vực ảnh hưởng nặng nề nhất với rất nhiều diện tích đất đã bị nhấn chìm xuống biển. Bà con cũng phản ánh rằng, khi hút cát, bùn, sình lầy làm cho những bè cá do bà con nuôi không sống được.

IMG_7323
Bà con ở khu vực Cảng cũ An Thới phản ánh tình trạng khai thác cát khiến môi trường ô nhiễm dẫn tới cá nuôi bị chết. Ảnh: Vũ Sơn

Anh Q. chủ bè cá ở khu vực cảng cũ An Thới cho chúng tôi biết: “Khi hút cát thì sình non, bùn nổi lên, sóng vỗ đưa vào các lồng cá, bè cá của bà con nuôi làm cho nước ô nhiễm dẫn tới cá chết”.

Anh H. một hộ nuôi cá tại khu vực cảng cũ An Thới, cũng là người bị thiệt hại nặng nề vì cá nuôi bị chết nói trong bức xúc: “Lúc nước biển đang bình thường thì cá sẽ sống khỏe tự nhiên, khi họ hút cát sẽ làm cho bùn dơ lẫn trong nước biển dẫn tới cá bị thiếu oxi, thay đổi môi trường đột ngột, cá sinh bệnh và chết”.

Ông Thuận, một ngư dân khác tại khu cảng cũ An Thới kể: “Là một người dân sinh sống từ bé ở đây, nên tôi rất tự hào về Phú Quốc, hiếm nơi nào có những bãi biển đẹp, tài nguyên thiên nhiên trời phú như đây. Thế nhưng, môi trường đang bị hủy hoại, cát bị người ta khai thác, tôi cảm thấy rất đau lòng”.

Chỉ tay về phía khu vực đang khai thác cát, ông Thuận kể với chúng tôi, lúc còn bé tầm 10 tuổi, ông cùng đám bạn thường xuyên theo ba mẹ ra khu vực đó (khai thác cát – pv) để bắt mực, “lặn xuống một cái có thể bắt được mớ mực ngay, giờ thì thua”, anh Thuận nói với giọng buồn bã.

Ngày 5/6/2017, chúng tôi có mặt tại UBND Thị trấn An Thới, tại đây, ông Trần Văn Tiến – Phó Chủ tịch UBND thị trấn An Thới - cho biết việc nhiều hộ dân khu vực khai thác cát dẫn đến cá nuôi bị chết, tổn thất lớn nhưng nguyên nhân từ đâu thì vẫn chưa xác định được.

Theo tìm hiểu của phóng viên, ngoài diện tích đất ngày càng thu hẹp, sụt lún và biến mất thì xung quanh khu vực khai thác cát người dân nuôi tôm, cá cũng ảnh hưởng nặng nề. Cụ thể là hàng chục hộ dân cá chết trắng mất 200 – 300 triệu đồng, cá biệt có hộ ông H. lên tới 1 tỷ đồng.

Kiến nghị dừng

Trao đổi với Báo Người Tiêu Dùng, ông Phan Quốc Thới, Chủ tịch UBND thị trấn An Thới, do phạm vi khai thác cát thuộc khu vực quân sự nên chính quyền không can thiệp được. Chính quyền biết việc khai thác cũng qua người dân, khi họ thấy tàu bè công suất lớn hút cát suốt ngày đêm nên báo lên chính quyền.

Lãnh đạo thị trấn An Thới mong muốn các cấp chính quyền nghiên cứu, xem xét lại việc khai thác này, vì ảnh hưởng về sau. “Nguyên lý cơ bản chúng ta ai cũng hiểu rằng mình lấy đất chỗ này thì sẽ gây sụt lún chỗ kia. Trách nhiệm của địa phương thì chúng tôi đã báo cáo lên huyện, và trách nhiệm của huyện báo cáo lên tỉnh. Việc còn lại là phải để cấp cao hơn giải quyết”.

Ông Huỳnh Quang Hưng – Phó Chủ tịch UBND huyện Phú Quốc - cho hay việc khai thác cát ảnh hưởng tới môi trường sinh thái, cảnh quan thiên nhiên lại xuất khẩu cát ra nước ngoài nên UBND huyện kịch liệt phản đối.

IMG_7361
Ông Huỳnh Quang Hưng – Phó Chủ tịch UBND huyện Phú Quốc muốn dừng việc khai thác cát. Ảnh: Vũ Sơn

Theo ông Hưng, đây là dự án của bộ ở trung ương, chúng tôi là cơ sở thì chỉ đề xuất dừng việc khai thác lên tỉnh chứ không có quyền đề nghị lên trung ương được. Phóng viên thắc mắc trước khi khai thác cát có lấy ý kiến của nhân dân Phú Quốc không. Ông Hưng cho biết “không hề lấy ý kiến, mà nếu lấy thì dân chắc chắn dân sẽ không cho”.

Quan điểm của ông Hưng là “đồng ý vì mục đích quốc phòng nên phải nạo vét luồng tàu, nhưng lượng cát tận thu này phải được dùng cho các công trình trên địa bàn huyện bởi nhu cầu cát san lấp ở Phú Quốc hiện nay rất lớn”.

Theo ông Hưng, nhiều dự án hạ tầng, du lịch ở Phú Quốc cần san lấp mặt bằng với khối lượng rất lớn mà nguồn tại chỗ không đủ, phải mua từ đất liền chở ra với chi phí đắt đỏ.

“Việc khai thác cát để xuất khẩu huyện kiến nghị ngưng, còn việc khai thác để đảm bảo cho quốc phòng thì lượng cát này huyện đề nghị tận thu để phục vụ công tác san lấp trên địa bàn Phú Quốc”, ông Hưng kiến nghị.

Lo ngại việc gia hạn khai thác

Theo báo cáo của UBND huyện Phú Quốc, dự án nạo vét luồng tàu được hợp đồng thi công với Công ty TNHH Sản xuất – xây dựng – thương mại Đức Long.

Báo cáo của huyện Phú Quốc cho biết thêm tình trạng khai thác cát khiến khu vực bờ biển Vùng 5 Hải quân kéo dài khoảng 1km có hiện tượng sạt lở, có nguy cơ sạt lở sâu vào trong đất liền, ảnh hưởng môi trường sinh thái, cảnh quan thiên nhiên.

Trong khi đó, Bộ Xây dựng có công văn số 32/BXD-VLXD ngày 6/1/2017 nội dung thống nhất gia hạn việc Công ty Đức Long làm thủ tục xuất khẩu khối lượng cát nhiễm mặn tận thu từ dự án với khối lượng tối đa 826.220m3, là khối lượng được gia hạn tại văn bản số 1070/BXD-VLXD ngày 3/6/2016 nhưng chưa xuất khẩu hết, trong khoảng thời gian từ nay đến ngày 30/6/2017. Thông tin này khiến dư luận huyện Phú Quốc nói riêng và cả nước nói chung thêm phần bức xúc.

Câu hỏi đặt ra là với khối lượng khai thác đã thực hiện thì mức độ ảnh hưởng đã rất nghiêm trọng, vậy khi được gia hạn thêm và tiếp tục khai thác, môi trường sinh thái, cảnh quan thiên nhiên… tại Phú Quốc sẽ “tan hoang” tới mức nào?.

Vũ Sơn –Võ Nguyễn