Nơi an cư cho công nhân: Bài toán khó

(NTD) - Theo khảo sát của Tổng Liên đoàn Lao động (LÐLÐ) Việt Nam, phần lớn công nhân lao động (CNLÐ) trong các khu chế xuất (KCX), khu công nghiệp (KCN) là người ngoại tỉnh. Tuy nhiên, nhà ở cho CNLÐ tại khu vực phía Nam hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 28% nhu cầu thuê, mua. Còn lại đang phải ở trọ tại các nhà dân với điều kiện sống rất thấp.

Cầu lớn

Theo số liệu của Bộ Xây dựng, tính đến đầu năm 2018 có khoảng 1,2 triệu công nhân KCN có nhu cầu về chỗ ở, dự kiến đến năm 2020 vào khoảng 1,7 triệu người. Trong đó, lao động ngoại tỉnh chiếm trên 50% tổng số lao động đang làm việc trong các KCN, nhiều nhất là tỉnh Bình Dương (hơn 90%), TP.HCM (63%), Đồng Nai (60%), Hà Nội (59%)...

Nhưng hiện tại, cả nước mới chỉ đáp ứng khoảng 28% so với nhu cầu với 100 dự án nhà công nhân được hoàn thành, quy mô xây dựng khoảng 41.000 căn, tổng diện tích khoảng 2.050.000m2, bố trí chỗ ở cho khoảng 330.000 người lao động. Có 73 dự án đang được triển khai với khoảng 88.000 căn hộ, đáp ứng khoảng 704.000 chỗ ở.

Riêng các tỉnh thành tập trung nhiều KCX, KCN như TP.HCM đã hoàn thành 34 dự án (trên 5.700 căn hộ) và có 15 dự án đang triển khai (khoảng 17.200 căn). Đồng Nai có 1 dự án đã hoàn thành (146 căn hộ) và 2 dự án đang triển khai (4.000 căn hộ); 13 dự án đang thực hiện thủ tục chuẩn bị đầu tư (64,35ha đất). Bình Dương có 5 dự án đã hoàn thành (3.430 căn hộ) và 5 dự án đang triển khai (6.800 căn).

a
Nhu cầu nhà ở cho công nhân lao động tại các khu công nghiệp, khu chế xuất các tỉnh phía Nam đang rất bức thiết. (Ảnh minh họa).

Cung không có

Theo ông Nguyễn Trọng Ninh - Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây Dựng), khó khăn lớn nhất hiện nay là sau khi gói tín dụng cho vay ưu đãi 30.000 tỷ đồng kết thúc, nhưng ngân sách Nhà nước chưa bố trí được nguồn vốn để cấp bù lãi suất cho các ngân hàng thương mại để cho vay nhà ở xã hội theo quy định của Luật Nhà ở và Nghị định số 100/2015/NĐ-CP về phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

“Hiện có tới 226 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai, quy mô xây dựng khoảng 182.200 căn, hầu hết đang bị chậm tiến độ hoặc tạm dừng thi công. Thậm chí, có một số chủ đầu tư dự án xin chuyển đổi sang làm nhà ở thương mại, số lượng nhà ở xã hội cung ứng ra thị trường thời gian gần đây rất hạn chế” - ông Ninh cho hay.

Vấn đề quan trọng nữa là đang thiếu quỹ đất cho việc xây dựng. Bởi theo nhiều chuyên gia đầu ngành, hiện nay việc dành ra quỹ đất để xây dựng nhà ở cho công nhân lao động là vấn đề không hề dễ dàng, chưa kể đến các thủ tục hành chính trong cấp phép chuyển đổi mục đích sử dụng, xây dựng...

Trên thực tế, lợi nhuận từ các nhà ở xã hội luôn thấp hơn so với các căn hộ, chung cư cao cấp. Điều này vốn dĩ đã ít thu hút các doanh nghiệp thì nay với các vướng mắc pháp lý, chính sách càng kiến doanh nghiệp e dè hơn.

Thiếu vốn, thiếu quỹ đất và cả sự chung tay của doanh nghiệp tư nhân, sự quan tâm của chính quyền các cấp khiến nhu cầu nhà ở của công nhân lao động hiện nay bức thiết hơn lúc nào hết.

Giải pháp trước mắt mà Chính phủ đề ra trong ngắn hạn là các địa phương sẽ tự cân đối ngân sách từ nguồn dự phòng trung hạn 2019-2020 theo quy định. Bổ sung quy định cho phép xây dựng nhà ở diện tích vừa và nhỏ để doanh nghiệp, hộ gia đình tham gia.

Bố trí sử dụng nguồn tiền thu được từ quỹ đất 20% trong các dự án khu đô thị mới, dự án nhà ở thương mại có quy mô dưới 10ha do các chủ đầu tư nộp và hỗ trợ từ ngân sách địa phương để đầu tư phát triển nhà ở xã hội cho công nhân các KCN, người nghèo, người thu nhập thấp tại các đô thị trên địa bàn theo quy định.

Đồng thời các địa phương cũng cần tăng cường rà soát nhu cầu nhà ở cho công nhân lao động có thu nhập trung bình thấp và báo cáo đầy đủ cho các cấp có thẩm quyền xem xét và giải quyết. Bên cạnh đó Nhà nước cũng sẽ ban hành, tháo gỡ nhiều khó khăn vướng mắc về chính sách để kêu gọi doanh nghiệp đầu tư vào phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở có giá bình dân cho người thu nhập trung bình, thấp tại các đô thị, KCX, KCN.

a1
Giải quyết nhu cầu an cư cho người lao động là bài toán trước mắt cần được quan tâm. (Ảnh minh họa).

Nguyễn Ngọc