Metro số 1 TP.HCM Bến Thành - Suối Tiên: Khó chồng lên khó

(NTD) - Tính toán không sát thực tế, trượt giá, tăng khối lượng công việc cùng hàng loạt vấn đề phát sinh trong quá trình thi công đang đẩy dự án metro số 1 của TP.HCM đứng trước vô vàn khó khăn.

Đội vốn, nguy cơ ngừng thi công

Trong báo cáo khẩn gửi UBND TP.HCM, Ban quản lý đường sắt đô thị thành phố cho biết, tuyến metro số 1 dài gần 20 km (Bến Thành - Suối Tiên) có tổng mức đầu tư được duyệt vào năm 2007 là hơn 17.300 tỷ đồng (hơn 1,09 tỷ USD). Bốn năm sau, tổng mức đầu tư dự án này được điều chỉnh lên hơn 47.300 tỷ đồng (hơn 2,49 tỷ USD), tăng 30.000 tỷ đồng (87% so với ban đầu).

Trong đó, 40% là do biến động giá nguyên - nhiên liệu, việc tăng lương tối thiểu từ năm 2006-2009; còn lại là do tăng khối lượng công việc nhằm đem lại hiệu quả đầu tư và khai thác cao hơn cho dự án (đầu tư cho đầu máy, toa xe, trang thiết bị nhà ga, áp dụng các trang thiết bị, hệ thống tiên tiến…).

Bên cạnh đó, việc cập nhật tỷ giá yên Nhật và đồng Việt Nam, tỷ lệ tính toán các chi phí dự phòng, rủi ro trượt giá theo quy định mới cũng làm cho tổng mức đầu tư tăng đáng kể.

Ông Lê Nguyễn Minh Quang, Trưởng Ban Quản lý (BQL) dự án Đường sắt Đô thị thành phố (TP) thừa nhận hiện nay dự án tuyến đường sắt đô thị số 1 (tuyến Bến Thành - Suối Tiên, metro số 1) đang gặp khó khăn về nguồn vốn. Vốn cho tuyến metro số 1 gồm hai nguồn là vốn vay ODA và ngân sách. Trong 2017 giá trị thi công đạt khoảng 5.400 tỷ đồng nhưng chỉ mới được Chính phủ phân bổ hơn 200 tỷ đồng. Để bảo đảm tiến độ thi công, TP đã bỏ ra 600 tỷ đồng (cho BQL Đường sắt đô thị) để quyết toán và đến nay vẫn chưa được Chính phủ bổ sung.

8
 
7
Nếu thiếu vốn như hiện nay, metro số 1 khó xong vào 2020.

Metro số 1 khó xong vào năm 2020

Cũng theo ông Quang thì hiện nay một số nhà thầu đã có thư thông báo sẽ cắt giảm tiến độ thi công, thậm chí ngưng thi công nếu không có vốn. “Nếu không được giải quyết vốn thì rất có thể phá vỡ kế hoạch đề ra, ảnh hưởng đến tiến độ dự án”- ông Quang nhấn mạnh.

Trước tình hình trên, BQL Đường sắt đô thị TP.HCM đã báo cáo và UBND TP đã yêu cầu các đơn vị liên quan đề xuất các giải pháp để trình Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Ông Dương Hữu Hòa, Giám đốc dự án tuyến đường sắt đô thị số 1 cho biết hiện các gói thầu đều đạt tiến độ đề ra. Tuy nhiên, bây giờ mà thiếu vốn thì kế hoạch về đích vào năm 2020 rất khó đạt.

Cần tạo cơ chế linh hoạt

Vấn đề lớn nhất của tuyến metro số 1 hiện nay là phân bổ vốn từ Trung ương. Từ tháng 9/2016, Bộ Tài chính đã yêu cầu Kho bạc Nhà nước không thanh toán tiếp vì đã thanh toán vượt vốn ODA của năm 2016. Trước Tết, TP.HCM đã ứng khoảng 900 tỷ đồng (trong đó có 300 tỷ đồng dành cho BQL Đầu tư Xây dựng Công trình giao thông đô thị) để chủ đầu tư trả tiền cho nhà thầu thanh toán tiền cho công nhân về quê ăn Tết. Đến nay, TP.HCM đang nợ nhà thầu 1.339 tỷ đồng.

Trưởng BQL dự án Đường sắt Đô thị TP Lê Nguyễn Minh Quang cho biết: “TP thúc nhà thầu làm càng sớm càng tốt. Nhà thầu chấp thuận và làm quyết liệt nhưng họ cũng gay gắt trong việc yêu cầu thanh toán theo đúng tiến độ. TP cũng kiến nghị Trung ương nhưng hầu như các bộ đang án binh bất động”.

Cũng theo ông Quang, với tiến độ thi công tuyến metro số 1 trong năm 2017 thì TP.HCM cần hơn 5.400 tỷ đồng thanh toán cho nhà thầu thi công. Nhưng vốn Trung ương bố trí về chỉ 2.100 tỷ đồng. Số tiền này trả nợ nhà thầu với tiền tạm ứng của TP cũng gần hết.

Từ trước đến nay việc cấp phát vốn cho tuyến Metro số 1 được thực hiện theo tiến độ dự án, tuy nhiên từ cuối năm 2015 hình thức này đã thay đổi. Hiện nay, việc cấp phát vốn đang thực hiện theo kế hoạch ngân sách trung và dài hạn. Chính điều này là lý do gây khó khăn cho dự án.

Theo các chuyên gia kinh tế, Trung ương phải tạo ra cơ chế linh hoạt cho việc cấp phát vốn cho dự án, việc giải ngân nhanh từng nào thì tiến độ đẩy nhanh từng đó, đây là điều cần thiết để tuyến metro số 1 về đích.

Theo quy hoạch đã được Chính phủ phê duyệt, TP.HCM có 8 tuyến metro gồm: Tuyến số 1: Bến Thành - Suối Tiên dài gần 20 km (dự kiến kéo dài đến Bình Dương); Tuyến số 2: Thủ Thiêm - Khu đô thị Tây Bắc Củ Chi khoảng 48 km (làm trước đoạn Bến Thành - Tham Lương).

Tuyến 3A: Bến Thành - Tân Kiên khoảng 20 km; Tuyến 3B: Ngã sáu Cộng Hòa - Hiệp Bình Phước dài hơn 12 km; Tuyến số 4A: Cầu Bến Cát - Khu đô thị Hiệp Phước dài 36 km; Tuyến 4B: Ga Công viên Gia Định - Ga Lăng Cha Cả dài 5,2 km; Tuyến số 5: Cầu Sài Gòn - bến xe Cần Giuộc (khoảng 17 km); Tuyến số 6: Bà Quẹo - vòng xoay Phú Lâm (dài hơn 6 km).

 Vũ Sơn - Tấn Lợi

 

_Bao NTD_So 336 _7