Khám phá vũ trụ và hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời được trao giải Nobel Vật lý 2019

(NTD) - Chiều 8/10 (giờ Hà Nội), Ủy ban Nobel đã trao Giải Nobel Vật lý năm 2019 cho các nhà khoa học James Peebles (người Mỹ gốc Canada, giáo sư danh dự của Đại học Princeton) nhận nửa giải thưởng (4,5 triệu kronor), trong khi hai khoa học gia người Thụy Sĩ là giáo sư danh dự Michel Mayor và nhà thiên văn học Didier Queloz của Đại học Geneva nhận nửa giải (4,5 triệu kronor).

Theo Ủy ban Nobel, khoa học gia Peebles được vinh danh nhờ “những khám phá về khía cạnh lý thuyết trong lĩnh vực vũ trụ vật lý học”. Hai nhà khoa học Mayor và Queloz có công "khám phá ra một hành tinh nằm ngoài Hệ Mặt trời (còn gọi là ngoại hành tinh) có quỹ đạo như một ngôi sao trong Hệ Mặt trời".

Cụ thể, cách đây 20 năm, giáo sư Peebles đã phát triển khung lý thuyết đóng vai trò nền tảng cho hiểu biết của con người về lịch sử vũ trụ, từ sự kiện Big Bang đến ngày nay. Còn hai ông Mayor và Queloz, vào năm 1995, đã phát hiện hành tinh đầu tiên ngoài Hệ Mặt trời, đang xoay quanh sao 51 Pegasi.

Nobel19VL
 

Công trình nghiên cứu của họ đã giúp nhân loại hiểu rõ hơn về lịch sử và cấu trúc của vũ trụ, đồng thời đây là lần đầu tiên con người phát hiện được một hành tinh ngoài Hệ Mặt trời có quỹ đạo giống với một ngôi sao trong Hệ Mặt trời.

Theo AFP, trong hơn hai thập niên, ông Peebles đã phát triển thành công một lý thuyết khung về các nguyên tắc cơ bản giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình hình thành và vận động của vũ trụ. Còn hai ông Mayor và Queloz thì tập trung vào công trình nghiên cứu nhằm tìm kiếm và giải mã các thế giới chưa từng được biết trên Milky Way trong đó có 51 Pegasi b, hành tinh đầu tiên nằm ngoài Hệ Mặt trời của chúng ta được con người phát hiện vào năm 1995.

Nobel19VLa
 (Từ trái sang phải) James Peebles, Didier Queloz và Michel Mayor (Ảnh: AFP)

Nobel Vật lý là giải thứ hai được công bố trong mùa giải Nobel 2019. Trước đó, giải Nobel Y Sinh đã được trao cho ba nhà khoa học người Mỹ và Anh là William G. Kaelin Jr, Peter J. Ratcliffe và Gregg Semenza với công trình nghiên cứu phản xạ của tế bào trên cơ thể người đối với các môi trường oxy thay đổi.

Nobel Vật lý là giải thưởng hàng năm của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, được trao lần đầu vào năm 1901 và sau 117 năm, tới nay đã có 112 giải được trao, trong đó có 3 chủ nhân giải thưởng là nữ giới gồm Marie Curie (1903), Maria Goeppert-Mayer vào (1963) và Donna Strickland (2018).

Nobel19VL 1
Toàn cảnh buổi lễ trao giải Nobel (Ảnh: AFP)

Năm 2018, cũng là một bộ ba nhà khoa học gồm Arthur Ashkin (Mỹ), Gérard Mourou (Pháp) và Donna Strickland (Canada) trở thành chủ nhân của Nobel Vật lý 2018. Trong đó, bà Strickland là phụ nữ thứ ba trong lịch sử nhận Nobel Vật lý. Giáo sư Ashkin nhận phân nửa giải thưởng nhờ vào phát minh kìm quang học, cho phép sử dụng ánh sáng để thao tác các hạt siêu nhỏ. Còn các khoa học gia Gérard Mourou và Donna Strickland đã mang đến tia laser xung động ngắn nhất và mạnh nhất từng được tạo ra trong lịch sử loài người.

Người trẻ tuổi nhất từng giành Giải Nobel Vật lý là nhà khoa học Lawrence Bragg 25 tuổi (1915), người cao tuổi nhất là giáo sư Arthur Ashkin, 96 tuổi. Ngày mai sẽ trao giải Nobel Hóa học.

                                                                                             Khanh Phương

                                                                                     (Theo AFP)

*Ả