Hồn xưa, dáng cũ của một cây cầu

(NTD) - Trong số những cây cầu cũ xưa còn sót lại ở Sài Gòn, có lẽ Cầu Mống là cây cầu mang hình bóng của một thứ thời gian lắng đọng nhất trong tâm tưởng của rất nhiều người yêu quý thành phố có những cây cầu in vóc dáng của năm tháng đã qua đi trên một dòng sông.

Cầu Mống là loại cầu sắt thiết kế kiểu Pháp và do Pháp xây dựng nên in đậm nét “văn hóa cầu” phương Tây, thành cầu uốn cong, có những khoảng trống, sơn đen bắc qua sông Kinh Tẻ hay còn gọi là sông Ông Lãnh nối quận 1 và quận 4 (đất Khánh Hội xưa). Chân cầu phía quận 1 nằm chếch công viên Diên Hồng đối diện đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa (Công Lý cũ). Sở dĩ gọi là công viên Diên Hồng vì phía sau đó là Hội trường Diên Hồng mà báo chí trước năm 1975 còn gọi là “Viện Bô Lão” vì đây là trụ sở Thượng Nghị Viện của chế độ cũ. Chân cầu phía quận 4 nằm trên đường Bến Vân Đồn thuộc địa phận P.12 Q.4.

Cầu Mống nằm giữa khoảng không gian của cầu Ông Lãnh và cầu Quay. Lúc tôi lên Sài Gòn đi học cầu Mống chỉ dành cho xe gắn máy và xe đạp lưu thông, về sau dành riêng cho người đi bộ. Bây giờ ít ai đi bộ qua cầu Mống vì lớp xi măng trên cầu đã bong, tróc, nhiều nhịp hư, gãy người sơ ý có thể lọt thõm xuống sông. Do không có khách bộ hành nên cầu trở nên vắng vẻ và vì thế dân bụi đời, xì ke ma túy chiếm lĩnh làm “bãi đáp” để tụ tập, hút chích.

cau
 

Cách đây khá lâu tôi có về quận 4, đi bộ qua cầu Mống như một cách tìm lại kỷ niệm với một cây cầu mà thời thơ ấu đã từng đi học qua đây chợt lạnh người khi nhìn thấy kim tiêm của dân xì ke vứt bữa bãi như chỗ không người. Cầu Mống bây giờ tuy còn gọi là cầu nhưng không còn chức năng của một cây cầu nữa, nó cứ đứng im lìm, soi bóng xuống dòng sông Kinh Tẻ, thế thôi. Có lẽ cầu Mống hiện diện ở thành phố Sài Gòn trên trăm năm rồi, tuổi đời đã cao, thân cầu đã xuống cấp và nó đã được “nghỉ hưu” để ngày ngày trầm mặc suy tư như một chứng nhân của lịch sử đầy cảnh bể dâu thế sự.

Nhưng có lẽ ít ai còn nhớ dưới chân cầu Mống phía quận 1 sau năm 1975 có một thời gian dài khu vực này trở thành chợ chim, chó, cá cảnh gọi tắt là chợ chim Cầu Mống - sau khi chợ chim lề đường Hàm Nghi bị giải tỏa đã dời về đây. Chợ chim Cầu Mống dài khoảng 300m, cặp bờ sông Kinh Tẻ đoạn từ công viên Diên Hồng tới đầu đường Pasteur. Chợ chia làm hai dãy quầy sập, có một lối đi chính giữa rộng khoảng 1,50m, mỗi quầy sập chừng 6m2 bán đủ thứ chim chóc, chó, mèo, gà, vịt, cần câu máy, dụng cụ và mồi câu nội ngoại nhập kể cả động vật hoang dã có tên trong Sách đỏ ngày nay.

cau1
 

Chợ chim Cầu Mống là nơi tập trung nhiều đầu mối mua bán chim, chó cảnh. Ở đây muốn mua chim gì cũng có, chó gì cũng xong, miễn thuận mua vừa bán là “tiền trao cháo múc” cấm mang ra khiếu nại. Có quầy không biết nhập từ đâu mà bán đầy những chú két nhiều màu sắc đẹp được chủ quầy thao thao giới thiệu là két châu Phi, Tây Ban Nha hoặc Úc để hét giá tận mây xanh. Có quầy bán cả một bầy gấu con còn bú sữa, nhỏ xíu như chú heo con. Tôi hỏi thử giá, chủ quầy bán gấu hét 1,5 triệu đồng một con và hướng dẫn luôn cách nuôi, cho bú sữa bình như trẻ em hoặc nấu cháo thịt bò bằm nhuyễn cho ăn. Ở chợ này tôi đã mua được một chú chó Phú Quốc giá 700 ngàn đồng, nguyên một ổ nhồng con mới “ra ràng” 3 con giá 150 ngàn đồng, một con chó Nhật giá 500 ngàn đồng, một cây cần câu máy giá 800 ngàn đồng… Tất nhiên đây là giá của thời điểm đó, bây giờ giá của những thứ này ở chợ chim Lê Hồng Phong đã tăng gấp 10 lần.

Chợ chim Cầu Mống không chỉ bán chim mà còn giúp cho ta hiểu biết nhiều điều ngoài sách vở. Ví dụ như loài chim yến ngoại nhập có rất nhiều loại, nhiều màu sắc, nhưng mắc nhất là hồng yến. Một cặp hồng yến lúc đó giá gần 2 triệu bạc, người bán có một thủ thuật biến chim hoàng yến thành hồng yến chỉ trong một tuần lễ nhờ một loại thuốc bột màu vàng nhập từ Mỹ giá rất mắc. Cho chim hoàng yến, kể cả bạch yến ăn củ cà rốt bào nhuyễn, trộn thuốc này vào lập tức lông sẽ đổi màu biến thành hồng yến như ý muốn. Tôi đã làm thử và thành công, nhưng không phải để lừa gạt bán chim “ảo thuật” mà để… khỏi bị mua lầm chim hồng yến từ người bán đã “ảo thuật” đổi màu lông gạt bán cho mình. Chợ chim Cầu Mống cũng đầy những trò “ảo thuật” gian manh để lừa gạt bán chim, chó cho người mua. Chuyện khách lơ tơ mơ mua lầm chú chó bị nhuộm lông ở đây là chuyện… bình thường thậm chí họ dám nhuộm cho chú chó một bộ lông… màu tím dị thường để bán cho một ông khách quê mê chó lông màu tím độc đáo cũng đã xảy ra.

cau2
 

Có lẽ thấy dưới chân Cầu Mống, ngay trung tâm quận 1 tồn tại một chợ chim bát nháo, bẩy hầy và luôn mất an ninh trật tự vì cãi nhau, kiện cáo giữa người mua lầm và người bán thú “ảo thuật”, cũng như mỗi ngày có nhiều vụ mất trộm chó, khổ chủ ra đây tìm chuộc lại hoặc thưa kiện ì xèo nên chợ chim Cầu Mống chỉ kéo dài được một thời gian rồi cũng bị giải tỏa dời đi nơi khác. Bây giờ chỉ còn cây cầu nối hai bờ sông Kinh Tẻ với cái bóng trầm lặng xưa cũ theo dòng thời gian.

 Từ Kế Tường - Ảnh: Phạm Hoài Nhân