Giải trừ hạt nhân Triều Tiên không thể nhanh chóng và có thể mất đến 15 năm

(NTD) – Trong khi nội các của Tổng thống Donald Trump khẩn trương tiến hành các cuộc thương thuyết để tiến tới “quá trình phi hạt nhân hóa nhanh chóng”, cố vấn cao cấp của Nhà Trắng Siegfried S. Hecker cảnh báo rằng quá trình đó sẽ lâu hơn nhiều, có thể mất đến 15 năm.

denuclearised2
Giáo sư Siegfried S. Hecker là nhà khoa học Hoa Kỳ duy nhất tận mắt chứng kiến các lò hạch tâm của Triều Tiên. Tác giả thứ hai của bản báo cáo Stanford là ông Robert L. Carlin, cựu điệp viên CIA và chuyên viên tình báo Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, người đã đến thăm Triều Tiên hơn 30 lần. Tác giả thứ ba là Elliot A. Serbin, nhà nghiên cứu cao cấp của Đại học Stanford và cũng là trợ tá của giáo sư Hecker. (Ảnh: NYT)

Ông Hecker từng là giám đốc của phòng thí nghiệm vũ khí Los Alamos, đến thăm các cơ sở hạt nhân của Triều Tiên nhiều lần và hiện là giáo sư Đại học Stanford, cho rằng Hoa Kỳ có thể hy vọng vào giải trừ hạt nhân theo từng giai đoạn, sau khi giải quyết những phần nguy hiểm nhất thuộc chương trình hạt nhân của Triều Tiên.

Các bước giải trừ hạt nhân và khung thời gian được trình bày trong một báo cáo mới công bố tại New York, do ông Hecker và hai đồng nghiệp thuộc Trung tâm Hợp tác và An ninh Quốc tế thuộc Đại học Stanford soạn thảo.

Ông Hecker đã đến thăm bốn lần các sơ sở hạt nhân bí mật của Triều Tiên và hiện là nhà khoa học Hoa Kỳ duy nhất tận mắt chứng kiến các thiết bị làm giàu uranium để chế tạo bom hạt nhân của Bình Nhưỡng.

Khung thời gian mà ông Hecker đề nghị hoàn toàn khác với những gì Nhà Trắng mong đợi và đang thương thuyết với Triều Tiên. Các phái đoàn của hai bên đang hội họp tại Singapore và Bàn Môn Điếm để chuẩn bị cho cuộc họp thượng đỉnh Trump – Kim vào ngày 12/6 sắp tới.

Vấn đề phức tạp và khó khăn nhất trong đàm phán

Trong cuộc phỏng vấn với New York Times, giáo sư Hecker nói ông công bố bản báo cáo để giúp mọi người hiểu rõ hơn “một vấn đề phức tạp” là trọng điểm của đàm phán Trump – Kim, nếu cuộc họp này vẫn diễn tiến như hoạch định. Cho đến giờ, tiến trình này chỉ là các tuyên bố cứng rắn của phía Hoa Kỳ và sự đáp trả mơ hồ của Triều Tiên.

“Chúng ta đang nói về hàng chục bãi thử, hàng trăm tòa nhà và hàng ngàn con người”, ông Hecker phát biểu.

Tiến trình tháo dỡ các cơ sở hạt nhân đang phát triển của Triều Tiên đã bắt đầu cách đây 6 thập niên, và ông cho rằng “vấn đề chính yếu là thiết lập một mối quan hệ khác với Triều Tiên mà trong đó an ninh dựa trên các yếu tố khác, không phải là vũ khí hạt nhân”.

Giáo sư Hecker cũng cho rằng lộ trình giải trừ hạt nhân do nhóm nghiên cứu đề nghị vẫn còn để ngõ cho nhiều vấn đề quan trọng trong đàm phán. Chẳng hạn như việc phân biệt giữa các hoạt động hạt nhân phục vụ cho mục đích dân sự và các chương trình vũ khí.

Hiện nội các của ông Trump đòi hỏi phía Triều Tiên phải từ bỏ tất cả các chương trình làm giàu uranium, bất kể nó dùng để chế tạo bom hay chạy nhà máy điện hạt nhân. Ông Hecker cũng nói thêm rằng Hoa Kỳ cũng nên xem xét đến vấn đề đưa các kỹ sư tên lửa của Triều Tiên, hiện đang chế tạo tên lửa tầm xa, vào các chương trình nghiên cứu không gian phục vụ hòa bình.

“Triều Tiên sẽ không giải trừ hay xóa bỏ mọi thứ, và có một vài thứ không phải là vấn đề nghiêm trọng. Chúng ta có thể kiểm soát được một vài nguy cơ”, ông Hecker nói.

Tuần trước, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo tuyên bố trước Ủy ban Quan hệ Đối ngoại của Thượng viện Hoa Kỳ rằng việc phân loại đó vẫn là câu hỏi đối với ông và ông cần “không gian đàm phán” với Triều Tiên.

denuclearised1
Triều Tiên luôn phô diễn sức mạnh quân sự của mình với thế giới bên ngoài, đặc biệt là các đầu đạn hạt nhân và tên lửa tầm xa (Ảnh: Reuters)
denuclearised3
Chủ tịch Kim Jong-un trong chuyến thăm nhà máy hạt nhân vào đầu tháng 12/2017 (Ảnh: Reuters)

Quá trình giải trừ hạt nhân ba giai đoạn

Trong bản báo cáo, các nhà nghiên cứu Stanford đưa ra ba giai đoạn giải trừ hạt nhân có thể mất khoảng 10 năm.

Giai đoạn đầu, mất khoảng một năm, là dừng các hoạt động nhân sự, công nghiệp và quân đội. Giai đoạn hai, có thể mất 5 năm, là tháo dỡ hoặc thu hẹp quy mô các nhà máy và các loại vũ khí. Giai đoạn cuối và khó khăn nhất, có thể mất đến 10 năm, là việc hủy bỏ hay giới hạn hoạt động của các nhà máy hoặc chương trình.

Ông Hecker cũng nói rằng quá trình dọn dẹp và khử phóng xạ chỉ một nhà máy thôi cũng có thể mất 10 năm hoặc hơn. .

Các nhà nghiên cứu Stanford dự đoán quá trình giải trừ hạt nhân có thể mất đến 15 năm tùy vào những căng thẳng chính trị và kỹ thuật mà Hoa Kỳ và Triều Tiên phải đối mặt nếu cả hai bên quyết tâm tiến đến một hiệp định lịch sử.

Quá trình đàm phán khó khăn tại hội nghị thượng đỉnh Singapore

Hiện nội các Trump vẫn chưa tuyên bố các chi tiết hoặc các bước cụ thể mà họ muốn phía Triều Tiên thực hiện hoặc những gì phía Hoa Kỳ đòi hỏi trong cuộc họp tại Singapore. Mục tiêu cuối cùng mà Hoa Kỳ đeo đuổi là giải trừ hạt nhân phải “hoàn tất, có thể xác minh được và không thể đảo ngược”.

Cố vấn an ninh quốc gia John Bolton luôn thể hiện quan điểm cứng rằn là ông Trump phải sử dụng cuộc họp thượng đỉnh để buộc Triều Tiên giải tỏa các cơ sở hạt nhân và chuyển giao các thiết bị cùng vũ khí. Sau đó mới là quá trình thảo luận về chấm dứt cấm vận kinh tế và việc Hoa Kỳ tham gia vào phát triển kinh tế Triều Tiên.

Ông Bolton cũng muốn giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên theo mô hình Lybia vào năm 2004 – trong đó Triều Tiên phải gởi thiết bị và vũ khí tới Phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge ở Tennessee. Phía Triều Tiên đã không đồng ý cách giải quyết này, kể cả lời hứa bảo đảm an toàn cho Chủ tịch Kim và các quan chức cao cấp. Riêng giáo sư Hecker nói rằng cách an toàn nhất để tháo gỡ các đầu đạn hạt nhân của Triều Tiên là giao chúng cho các kỹ sư Triều Tiên - những người đã thiết kể và chế tạo chúng.

Trong khi đó, Tổng thống Trump đã tuyên bố giải trừ hạt nhân Triều Tiên không thể đơn giản giải quyết trong một bước.

Ricky Hồ