“Giải pháp Trump” sẽ buộc Tổng thống Trump nhượng bộ Tổng thống Putin tại hội nghị Helsinki

(NTD) - Cá tính của ông Trump đã buộc các nhà quan sát quốc tế, và ngay cả các cố vấn thân cận của Trump, e ngại rằng vị tổng thống đương nhiệm Hoa Kỳ sẽ tiếp tục bài bản cũ của Hội nghị Trump - Kim và nhượng bộ Tổng thống Vladimir Putin tại cuộc họp ngày 16/7 sắp tới.

Kevin1
Tổng thống Donald Trump gặp gỡ nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại Singapore ngày 12/6. Ông bị phe Dân chủ và ngay cả phe Cộng hòa chỉ trích là nhượng bộ Triều Tiên quá nhiều. (Ảnh: Kevin Lim / Straits Times)

Trước cuộc gặp cấp cao Trump – Kim ngày 12/6 tại Singapore, ông Trump bất ngờ tuyên bố bỏ họp cuộc gặp với các nhà lãnh đạo G7 tại Canada để đến Singapore sớm hơn lịch trình dự định. Ông Trump cũng có những tuyên bố làm bẽ mặt Thủ tướng Justin Trudeau của nước chủ nhà Canada và đốp chát với các nhà lãnh đạo G7 khác.

Sau thỏa thuận ký với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, ông Trump tuyên bố đã giải quyết vấn đề hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên, đồng thời dừng tập trận quân sự giữa Hoa Kỳ và Hàn Quốc – trong khi phía Triều Tiên không có cam kết hay lịch trình cụ thể về bất cứ vấn đề nào trong thỏa thuận.

Sau cuộc họp cấp cao, ông Trump phát biểu tại Washington rằng ông Kim đã có số điện thoại của ông và có thể gọi để trao đổi bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, ông Trump lại ngầm ám chỉ đã có nhiều cuộc trao đổi qua điện thoại giữa hai nhà lãnh đạo trước khi họ gặp và hội đàm mặt đối mặt lần đầu tiên tại Singapore.

“Bổn cũ soạn lại”

Và lần này, giải pháp Trump – cách mà ông Kim nói về cách giải quyết vấn đề Triều Tiên của ông Trump – có thể được lập lại và Hoa Kỳ tiếp tục sẽ nhượng bộ Nga như đã từng nhượng bộ Triều Tiên tại hội nghị Singapore ngày 12/6.

Trước đó, ông Trump cũng nhượng bộ trước Chủ tịch Tập Cận Bình tại cuộc họp ở Bắc Kinh vào tháng 11 năm ngoái. Sau đó, hai bên đã không giải quyết được bất đồng và để nổ ra chiến tranh thương mại Hoa Kỳ - Trung Quốc.

Với cả ba nhà lãnh đạo này, Trump có sự yêu mến và ngưỡng mộ - theo tờ New York Times. Và Trump tin rằng các vấn đề quốc gia đại sự có thể được giải quyết bằng phong cách ngoại giao mang đầy cá tính của Trump: Các văn bản ngắn gọn với các đề mục thảo luận rõ ràng và phần lớn tùy thuộc vào các lời ca ngợi, tâng bốc và khả năng ứng khẩu!

“Trump xem một cuộc gặp đầy hứa hẹn như là thành tích ngoại giao. Điều đó thật sai lầm. Cuộc gặp tốt là phương tiện đi đến mục đích” - Michael McFaul, cựu đại sứ Hoa Kỳ tại Moscow, nhận định. “Trump không nên ca ngợi Putin và ra dấu hiệu để Putin tiếp tục tiến lên. Điều đó không giúp ích gì cho lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ”, vị cựu đại sứ nói về lo ngại của mình khi Trump thảo luận với Putin về vấn đề Ukraine và Crimea tại hội nghị Helsinki.

Thật ra, ông Trump mơ về một cuộc gặp cấp cao "dễ ăn" với ông Putin ngay khi vừa kết thúc cuộc gặp Trump – Kim tại Singapore cách đây hơn hai tuần. Trong cuộc phỏng vấn với đài Fox News, Tổng thống Trump nói rằng ông có thể thuyết phục Putin rút quân khỏi Syria và chấm dứt can thiệp vào Ukraine ngay trên bàn ăn tối. “Tôi có thể nói. ‘Ông có thể giúp tôi điều này không? Ông sẽ rời Syria?’...” - ông Trump trả lời Fox News. 

TrumpPutin4
Tổng thống Trump sẽ gặp nhà lãnh đạo Nga Putin tại Helsinki vào ngày 16/7 sắp tới. Đây là cuộc gặp chính thức đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo hai cường quốc sau các cuộc gặp nhanh tại Đức và Việt Nam trong năm 2017. (Ảnh: AFP)

Giải pháp Trump hay chủ nghĩa Trump sẽ hiệu quả?

Trước hội nghị Helsinki, các quan chức cấp cao của Trump đã thảo luận với Điện Kremlin về việc Hoa Kỳ gỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Không như đường dây nóng Trump - Kim, các cuộc hội đàm qua điện thoại giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Putin đều được loan báo.

Điểm chung của “giải pháp Trump” hay “chủ nghĩa Trump” trong cách tiếp cận với các nhà lãnh đạo Triều Tiên, Trung Quốc và Nga là “cách ông Trump tin tưởng các mối quan hệ này không có lịch sử, không có quá khứ bất đồng có thể ngăn cản họ hành động” – theo phân tích của Richard N. Haass, Chủ tịch Hội đồng Quan hệ ngoại giao. Ông Haass cũng cho rằng ông Trump cho đó “chỉ là các gặp gỡ cá nhân, không có thỏa thuận thương mại hay nhân nhượng mà người ta thường thấy ở các hội nghị thượng đỉnh”.

Ông Trump không phải là vị Tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên có sự ưu tiên trong xây dựng quan hệ với các nhà lãnh đạo Nga. Tổng thống Bill Clinton đã từng làm như thế với ông Boris Yeltsin; Tổng thống Bush đã từng cố gắng như thế với ông Putin; Tổng thống Barack Obama nuôi dưỡng các mối quan hệ với ông Dmitry A. Medvedev, vị tổng thống của nước Nga giữa các nhiệm kỳ của Putin. Nhưng chỉ có ông Trump thật sự đặt các mối quan hệ này xuyên suốt lịch trình và thời gian làm tổng thống của Trump.

Tổng thống Trump sẽ tìm kiếm sự tương đồng với Tổng thống Putin trong các vấn đề như Syria, Ukraine và Triều Tiên và cũng như tìm được câu trả lời về sự can thiệp Nga trong bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ năm 2016 – câu trả lời không dễ có từ Putin vì Putin “cũng rất khó chịu về câu hỏi này” như lời Trump trả lời các nhà báo tại Đà Nẵng vào tháng 11/2017.

Và Tổng thống Trump cũng phải trả lời sau cuộc họp Helsinki với nội các của ông và người dân Hoa Kỳ là “có hay không sự can thiệp bầu cử của Nga” – điều mà ông Trump và cả ông Putin đều cực lực bác bỏ.

Trump1
Tổng thống Donald Trump phát biểu tại APEC Đà Nẵng ngày 10/11/2017: “Chúng ta hãy chọn sự giàu có và tự do, từ chối phận nghèo hèn và thấp kém". (Ảnh: Trần Phong)

“Đẩy tạ nặng ngoại giao bằng chiến lược yếu kém”

Nội các của ông Trump đã thảo luận với Nga về việc dỡ bỏ lệnh cấm vận của Hoa Kỳ và thương lượng với G7 về việc tái kết nạp Nga. Nhưng cái giá của ông Trump trả tại hội nghị Helsinki sẽ lớn hơn nhiều so với các nhân nhượng với Triều Tiên tại Singapore và Trung Quốc tại Bắc Kinh.

Thuyết phục Nga thay đổi chiến lược ở Syria thực sự là vấn đề khó và gỡ bỏ lệnh cấm vận với Moscow sẽ gây rạn vỡ mối quan hệ đồng minh với Liên hiệp châu Âu (EU) – vốn đã rạn nứt tại G7 và trong cuộc chiến thương mại vừa bùng nổ tuần rồi, đặc biệt là nước Anh - đối tác chiến lược của Hoa Kỳ.

Tóm lại,  ông Trump“đang chơi cử tạ ngoại giao” mà cho tới giờ ông luôn tránh né nhưng phải cố làm, New York Times bình luận. Tổng thống Trump đã phải thuyết phục Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc để giải bài toán khó Triều Tiên trước hội nghị Singapore ngày 12/6 vừa rồi. Lần này là với NATO và đồng minh chiến lược Anh trước khi hội nghị thượng đỉnh Helsinki bắt đầu!

Cựu Ngoại trưởng Hoa Kỳ Henry Kissinger đã từng viết: “Thật nguy hiểm khi chỉ trông chờ vào cá tính và kỹ năng đàm phán để giải quyết các vấn đề bế tắc. Chúng không thể chuộc lỗi cho những thiếu sót của một chiến lược yếu kém”.

Và ông Trump đang chơi đẩy tạ nặng và có lúc đã hụt hơi.

Hồ Nguyên Thảo