FTA thế hệ mới và tác động tới nền kinh tế

(NTD) - Trong năm 2019, FTA Việt Nam – Liên minh châu Âu (EU-EVFTA) và Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) là những hiệp định (HĐ) có mức độ cam kết sâu và rộng với nhiều lĩnh vực ngoài cắt giảm thuế quan và thương mại, do đó có tác động rất tích cực tới nền kinh tế.

Sau gần 1 năm có hiệu lực, CP TPP có tác động khá tích cực về mặt tạo sức ép gián tiếp và trực tiếp nhằm cải thiện thể chế và môi trường kinh doanh. Cụ thể, do EVFTA và CPTPP đều là những hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, nên những cam kết đối với môi trường đầu tư, tiêu chuẩn, quy chuẩn sản phẩm, cạnh tranh bình đẳng, phát triển bền vững, điều kiện lao động… tạo sức ép cải cách thể chế và chính sách trong trung và dài hạn… Đồng thời, kỳ vọng về đổi mới thể chế, cải thiện môi trường đầu tư do thực hiện các hiệp định thương mại tự do này cũng tạo ra sức hấp dẫn lớn hơn đối với các nhà đầu tư nước ngoài, giúp gia tăng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam trong thời gian tới…

fta
Các FTA thế hệ mới đang kỳ vọng mang lại nhiều cơ hội cho nền kinh tế Việt Nam. Ảnh: Minh họa

 Theo thống kê chưa đầy đủ, CPTPP có thể giúp GDP của Việt Nam tăng thêm 1,32%, tương đương với 1,7 tỷ USD vào năm 2030. Về thương mại, nhờ cắt giảm thuế quan, Việt Nam sẽ đạt được lợi ích từ xuất khẩu với tổng mức tăng thêm về kim ngạch xuất khẩu trên 4% (tương đương 4,09 tỷ USD) vào năm 2030, so với trường hợp không có CPTPP. Việc tăng xuất khẩu sẽ chủ yếu là sang các nước trong CPTPP, với tốc độ xuất khẩu  tăng thêm ở mức 14,3%, tương đương với 2,61 tỷ USD, trong khi xuất khẩu sang các nước ngoài CPTPP tăng thêm 1,7% (tương đương hơn 1,4 tỷ USD) vào năm 2030…

Bà Nguyễn Thị Thu Trang – Giám đốc Trung tâm WTO và hội nhập VCCI nhận định, các doanh nghiệp trong những ngành này được dự báo là sẽ có cơ hội rất lớn để phát triển sản xuất thông qua việc là chúng ta sẽ thực hiện những thay đổi, cải cách về mặt thể chế hay những vấn đề về quy tắc để mà thực thi các cam kết CP TPP, sẽ làm cho môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, thu hút đầu tư vào Việt Nam để phát triển những ngành này. Đây cũng là cơ hội cho các ngành của chúng ta tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, chuỗi giá trị để Việt Nam có thêm những giá trị gia tăng đối với các ngành xuất khẩu.

Ngày 30/6, tại Hà Nội, Việt Nam và EU ký Hiệp định thương mại tự do (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư sau 9 năm đàm phán. EVFTA mở ra cơ hội lớn cho thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU, là hiệp định thương mại tham vọng nhất EU từng ký kết với một quốc gia đang phát triển như Việt Nam.

Với cam kết xóa bỏ thuế nhập khẩu lên tới hơn 99% biểu thuế và giá trị thương mại mà hai bên đã thống nhất, cơ hội gia tăng xuất khẩu cho những mặt hàng Việt Nam có lợi thế như dệt may, da giày, nông thủy sản (kể cả gạo, đường, mật ong, rau củ quả), đồ gỗ... là rất đáng kể. Theo tính toán, FTA giữa Việt Nam và EU sẽ giúp xuất khẩu của Việt Nam tăng thêm bình quân 4-6% một năm trong 10 năm đầu kể từ khi hiệp định có hiệu lực. Tăng trưởng GDP của Việt Nam sẽ được cải thiện cả trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Ông Võ Trí Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh cho hay: điểm đáng chú ý là do năng lực xuất khẩu của Việt Nam không thể tăng tương ứng, tăng xuất khẩu sang thị trường EU sẽ có một phần lớn là do chuyển hướng thương mại từ các thị trường khác. Do đó, tác động của EVFTA với tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam chỉ tăng lần lượt là 3,1%, 5,7% và 5,6% tới các năm 2020, 2025, 2030. Như vậy, có đến 74 – 76% kim ngạch xuất khẩu tăng thêm sang EU là do việc chuyển hướng từ các thị trường khác.

Tính đến tháng 7/2019, 12 FTA Việt Nam đã ký kết và có hiệu lực, 1 FTA đã ký kết chưa có hiệu lực và 3 FTA còn trong quá trình đàm phán.

Nguyễn Ngọc