Đầu tư Trung Quốc vào Hoa Kỳ đang "cạn dần"

(NTD) - “Chiến tranh lạnh” về kinh tế của ông Trump đã đảo ngược chiều chảy của dòng vốn từ Trung Quốc. Theo số liệu của hãng nghiên cứu kinh tế Rhodium Group, đầu tư trực tiếp từ Trung Quốc tại Hoa Kỳ đã giảm gần 90% chỉ trong hai năm qua: chỉ còn 5,4 tỷ USD trong năm 2018 so với đỉnh điểm 46,5 tỷ USD trong năm 2016.

TW1
Sự giảm sút đầu tư của Trung Quốc ảnh hưởng rộng khắp các bang và ngành công nông nghiệp của Hoa Kỳ, kể cả các startup ở Silicon Valley (Ảnh: Reuters)

Trong nhiều năm, đầu tư của Trung Quốc vào Hoa Kỳ luôn theo đà tăng tiến với nguồn vốn khổng lồ đổ vào công nghệ, xe hơi, năng lượng và nông nghiệp. Nguồn tiền này đã tạo nên công ăn việc làm ở Michigan, Nam Carolina, Missouri, Texas và toàn liên bang.

Thị trường Hoa Kỳ còn mở hay không?

Các số liệu sơ khởi cho thấy đầu tư từ các công ty Trung Hoa đại lục chỉ đạt khoảng 2,8 tỷ USD trong bốn tháng đầu năm 2019. “Tôi đã chính tai nghe thấy các nhà đầu tư rất quan ngại là liệu thị trường Hoa Kỳ có còn mở cửa với họ hay không. Tình hình là các nhà đầu tư Trung Quốc rất lo lắng”, Rod Hunter thuộc hãng luật Baker McKenzie nói.

Tâm lý e ngại lan sang lĩnh vực chuyển nhượng và bất động sản. Tất cả bắt nguồn từ sự xiết chặt quá trình cấp phép và kiểm soát nguồn vốn của Ủy ban đầu tư nước ngoài (CFIUS) thuộc Bộ Thương mại Hoa Kỳ. Ủy ban này được tăng cường thêm quyền lực kể từ năm ngoái đối với các vụ chuyển nhượng trong lĩnh vực nhạy cảm như viễn thông và tin học.

Chỉ sau dịp Tết Dương lịch 2019, HNA Group của Trung Quốc đã bị lỗ 41 triệu USD khi bị chính phủ Hoa Kỳ phải bán lại cao ốc bằng nhôm và kính ở khu Manhattan với lý do an ninh: tòa nhà chỉ cách Trump Tower vài ngã tư. Tháng 3, chủ sở hữu quốc tịch Trung Quốc của ứng dụng hẹn hò Grindr được yêu cầu phải bán lại Grindr vì Washington lo ngại Bắc Kinh sẽ sử dụng thông tin cá nhân gây áp lực với quan chức Hoa Kỳ.

Trước các vụ can thiệp đó, trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump, là Broadcom đấu giá mua Qualcomm và việc gã khổng lồ về thương mại điện tử Alibaba bị ngăn cản mua lại MoneyGram. Hay là trường hợp hãng bán dẫn Lattice Semiconductor bị cấm chuyển giao cho quỹ đầu tư Trung Quốc vì quỹ này được xem là “có quan hệ mật thiết với chính quyền Bắc Kinh”.

Có vụ can thiệp đem lại lợi ích cho công ty Hoa Kỳ, nhưng đa phần các trường hợp lại không như vậy. Bản báo cáo tháng 5 của hãng tư vấn Cushman & Wakefield ghi nhận tình trạng “bán tống bán tháo” bất động sản của các nhà đầu tư Trung Quốc tại Hoa Kỳ. Trong năm 2018, có 37 vụ chuyển nhượng trị giá 2,3 tỷ USD được đăng ký, nhưng cuối cùng giá trị các bất động sản thương mại được sang nhượng tăng vọt lên 3,1 tỷ USD. Báo cáo nói rằng cách đối xử với HNA và các vòng đàm phán thương mại gay go làm các nhà đầu tư Trung Quóc cảm thấy không được chào đón.

Họ cũng không hồ hởi mua nhà cá nhân ở Hoa Kỳ như trước. Các nghiên cứu của Hiệp hội bất động sản quốc gia Hoa Kỳ nói rằng, tính đến cuối tháng 3/2019, số vụ mua nhà của người Trung Quốc tại Hoa Kỳ giảm 56% còn 13,4 tỷ USD trong một năm qua.

RickSnyder
Thống đốc Michigan Rick Snyder trong chuyến thăm kêu gọi đầu tư tại Bắc Kinh tháng 9/2018. (Ảnh: SCMP)

Tiểu bang nói “cần”, liên bang quyết “không”

Nguồn vốn Trung Quốc kém hơn khó có khả năng làm kinh tế Hoa Kỳ đi chệch hướng, bởi nó chỉ là phần nhỏ so với nguồn tiền từ Anh, Canada, Đức và Nhật Bản. Trung Quốc tiếp tục là nước mua trái phiếu lớn nhất của Hoa Kỳ, tuy nhiên mức độ này giảm xuống còn 1.100 tỷ USD trong những năm gần đây – theo số liệu mới nhất của Bộ Ngân khố.

Tuy nhiên, sự sụt giảm đầu tư này có thể làm tổn thương các tiểu bang hay khu vực ở Hoa Kỳ đang bị tụt hậu về kinh tế và ngày trở nên phụ thuộc vào nguồn tiền từ đại lục. Các bang như Michigan đang đẩy mạnh thu hút đầu tư của Trung Quốc vốn tạo nên nhiều nhà xưởng và việc làm mới sau khi cố hồi phục từ cuộc đại khủng hoảng kinh tế 2008-2009.

Craig Allen, Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Mỹ – Trung, nhận định rằng “sự trốn chạy của nhà đầu tư Trung Quốc” có thể thấy rõ nhất ở các bang nông nghiệp nơi mà các nhà đầu tư Trung Quốc đã mua lại hãng xưởng và vực dậy nền kinh tế địa phương èo uột.

“Thảm đỏ không còn. Việc nhà đầu tư rút lui đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến các khu vực nghèo nàn hơn ở Hoa Kỳ vốn đang cần công ăn việc làm. Người Hoa được các quan chức địa phương và tiểu bang nói rằng họ đang được chào đón. Nhưng điều họ nghe được từ quan chức liên bang thì hoàn toàn khác hẳn”, Allen nhận định.

Ricky Hồ - Miên Tường