Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung leo thang, dòng vốn và nhân tài chảy về phía Đông Nam Á

(NTD) - Hơn 110.000 người Đài Loan đang làm việc ở Đông Nam Á vì có lương cao hơn và triển vọng thăng tiến tốt hơn. Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung leo thang đang trở thành tác nhân thúc đẩy nguồn vốn và chất xám của Đài Loan chảy sang Việt Nam và các nước châu Á khác.

Tám năm sau khi rời Đài Loan, Bevin Su có được việc làm rất tốt là giám đốc kiểm tra chất lượng sản phẩm của Dean Shoes -một xưởng gia công giày hơn 700 nhân viên cho hãng Nike tại TP.HCM. Anh mới quay về Đài Loan vì lý do gia đình, nhưng anh nói vẫn thích ở lại Việt Nam hơn.

Rời Đài Loan và Trung Quốc, hướng về phía Nam

Zoe Wu, một đồng nghiệp cũ của Su, nói với Nikkei Asian Review rằng cô chuyển sang làm ở xưởng giày sau khi nhận ra rằng cô không thể để dành được nhiều tiền nếu làm cho một công ty sản xuất đồ lưu niệm ở Đài Bắc.

Dean Shoes không chỉ cấp tiền ăn ở và giặt ủi mà còn cấp tiền mua vé khứ hồi bảy chuyến mỗi năm và 55 ngày phép có trả lương cho cô. Wu 29 tuổi, nói rằng dễ dàng để dành hơn một nửa tiền lương của mình do vật giá ở Việt Nam khá thấp. “Tôi kiếm gấp đôi so với ở quê nhà. Hai hay ba năm làm việc ở đây, người ta có thể dễ dàng dành dụm được 30.000 USD. Nếu tôi ở lại Đài Bắc, tôi không nghĩ mình sẽ được như vậy” - Wu nói.

Trong quá khứ, nhiều người đã chọn đích đến là Trung Hoa đại lục, nhưng giá nhân công gia tăng và giờ đây là căng thẳng thương mại leo thang đang thúc đẩy các công ty Đài Loan di dời hãng sản xuất sang Việt Nam hay Ấn Độ.

Su nói mức lương khởi điểm cho sinh viên Đài Loan mới tốt nghiệp làm việc ở Việt Nam ít nhất là 35.000 Đài tệ (mức 1.140 USD). Sau thời gian thử việc, lương sẽ ở mức 1.500-1.600 USD. Ở quê nhà, họ chỉ có thể kiếm 927 USD, theo số liệu của Bộ Lao động Đài Loan.

Việc làm ở Đài Loan ngày càng khó kiếm. Tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên đã vượt quá 10% trong suốt 9 năm liên tục vừa qua, riêng độ tuổi 20-24 con số này lên đến 12,8% trong tháng 8 vừa rồi. Số người Đài Loan có độ tuổi 25-29 đến Đông Nam Á làm việc tăng 62% trong giai đoạn 2015-2017, theo số liệu của công ty tuyển dụng hàng đầu 104 Job Bank ở Đài Loan.

Karen Ma, một nhà khoa học tại Học viện Nghiên cứu Kỹ thuật Công nghệ ở Tân Trúc, Đài Loan nhận định: “Chúng tôi nhận thấy một xu hướng, một dòng chảy rõ ràng khi các công ty và nhân lực đang hướng về Đông Nam Á và Ấn Độ trong năm nay. Môi trường kinh doanh tại Trung Quốc đang đi xuống, và cuộc chiến thương mại như là lực đẩy khiến tài năng và các công ty nhanh chóng chuyển sang các chân trời mới, thay vì chỉ là Trung Quốc như trước đây”.

Theo số liệu của Văn phòng Đàm phán Thương mại của Đài Loan thì vốn đầu tư của Đài Loan tại Đông Nam Á và Ấn Độ tăng 54%, đạt 3,68 tỷ USD trong năm 2017; còn vốn đầu tư vào Trung Quốc ở con số cao hơn rất nhiều là 8,74 tỷ USD, nhưng lại sụt giảm 4,8% trong năm 2017 - năm thứ hai sụt giảm tại đại lục.

Các công ty cung ứng giày dép như Eclat Textile, Pou Chen và Feng Tay đã di dời xưởng gia công sang Đông Nam Á. Giờ đến các công ty công nghệ như Advantech - chiếm thị phần lớn nhất về sản xuất máy vi tính cá nhân - cũng như các nhà cung ứng chính của Apple như Hon Hai Precision Industry và Pegatron đang di dời một phần cơ xưởng sang khu vực Đông Nam Á. Họ cũng nhận ra tiềm năng khổng lồ ở những nơi này.

97
Đồ họa Eric Chow / Nikkei Asian Review.
98
Một trong những tiệm bánh của chuỗi King Castella. (Ảnh: Nikkei Asian Review).

Mãnh hổ trong cạnh tranh, không phải con ốc của cỗ máy già cỗi

Chính quyền của bà Thái Anh Văn đang thực hiện “chính sách hướng Nam” khuyến khích các công ty Đài Loan phát triển mối quan hệ mật thiết với Đông Nam Á và giảm lệ thuộc vào đối tác thương mại lớn nhất là Trung Quốc!

“Chúng tôi không xem dòng chảy tài năng từ Đài Loan đến Đông Nam Á là xu hướng xấu, nhưng xu hướng đang lớn dần này đặt nền tảng cho việc trao đổi kinh tế và thương mại với các nước Đông Nam Á” - John Deng, người đứng đầu Văn phòng Đàm phán Thương mại của Đài Loan phát biểu.

Ông Deng cũng cho rằng người trẻ Đài Loan sẽ tích lũy kinh nghiệm ở trong nước và củng cố mối quan hệ trong khu vực, vì thế gia tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế. “Chúng tôi sẽ cố gắng làm tốt nhất để giúp các công ty di dời hãng xưởng từ đại lục về Đài Loan. Chúng tôi cũng khuyến khích họ tìm kiếm cơ hội đầu tư ở Đông Nam Á” - ông Deng nói.

Không chỉ mở ra triển vọng việc làm lâu dài, công cuộc hướng Nam cũng tôi luyện những người trẻ Đài Loan thành những mãnh hổ trên thương trường. “Rất nhiều giám đốc của chúng tôi tại các thị trường mới nổi này hiện dưới 30 tuổi. Đông Nam Á là một nơi tuyệt vời và đang phát triển nhanh chóng. Làm việc ở những nơi thế này tốt hơn ở một thị trường bão hòa, nơi bạn chỉ là một con ốc trong một cỗ máy lớn” - Mike Yang, Tổng Giám đốc các thị trường mới nổi của Advantech, nhận định.

Còn cô Wu, quản đốc 29 tuổi của xưởng giày Dean Shoes vẫn ám ảnh về ngày làm việc đầu tiên của mình tại Việt Nam. “Tất cả chúng tôi được yêu cầu phải trở thành một người lãnh đạo, một trưởng nhóm có thể làm nhiều công việc khác nhau ngay từ khi bắt đầu. Rất căng thẳng, nhưng bạn sẽ mau trưởng thành và dồi dào năng lực cạnh tranh” - Wu nói.

Hồ Nguyên Thảo

_NTD_So 165_iN_Page_29