Chuyện lạ ở Vĩnh Thuận Đông

(NTD) - Trên tuyến đường đi từ trung tâm TX. Long Mỹ về xã Vĩnh Thuận Đông (huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang), chúng tôi khá bất ngờ bởi sự xuất hiện của các điểm thu mua, chế biến trái nhàu rất nhộn nhịp với sự tham gia của hàng chục lao động địa phương.

Ông Nguyễn Văn Mẫn ngụ ấp 5, xã Vĩnh Thuận Đông cho biết: “Tôi mở điểm thu mua, sơ chế, phơi khô trái nhàu đã gần 10 năm rồi. Trái này giờ đang khan hiếm bởi thương lái đang xuất khẩu mạnh sang Hàn Quốc và Trung Quốc để chế biến thành dược liệu. Vì vậy, ngoài việc thu mua trái tươi tại địa phương, tôi còn mua trái nhàu từ Cà Mau, Kiên Giang, Hậu Giang mới đủ sản lượng giao cho thương lái. Hiện nay mỗi tháng tôi xuất bán được từ 8-10 tấn nhàu phơi khô với giá 13.000 đồng/kg, giảm sâu so với cùng kỳ năm trước”.

Cây nhàu còn có tên gọi là cây ngao, cây giấu… tên khoa học là Morinda citrifolia thuộc họ cà phê. Đặc điểm của chúng là mọc rất tốt ở ven sông rạch, những vùng ẩm thấp của Nam bộ. Tất cả các bộ phận từ rễ, trái lá, hạt đều được chế biến thành các vị thuốc bồi dưỡng sức khỏe. Theo các nhà nghiên cứu y học, có trên 150 chất có lợi cho sức khỏe đã tìm thấy trong trái nhàu như: Sắt, kẽm, đồng, canxi, vitamin A, C, E, B1, B6, B12, phốt pho và nhiều khoáng chất khác. Vì vậy nhiều thương lái đã tìm mua để bán lại cho các cơ sở chế biến dược liệu trong và ngoài nước.

a
Người lao động đang chuẩn bị sơ chế trái nhàu.

Ông Hà Văn Thái, thương lái đến từ TP.HCM cho biết: Không biết thực hư ra sao nhưng các cơ sở xuất khẩu đều khẳng định, trái nhàu có tác dụng nhuận tràng, trị băng huyết, ho cảm nhức mỏi, đái tháo đường, tăng sức đề kháng cho cơ thể…(?). Ông Thái nói thêm: Nhiều người cao tuổi thường dùng rễ nhàu phơi khô nấu nước sôi để uống thay cho trà, kết quả mang lại rất tốt.

Theo chân ông Nguyễn Văn Mẫn, chúng tôi đến tận những điểm có trồng nhiều cây nhàu ở xã Vĩnh Thuận Đông. Theo lời kể của nhiều người tại địa phương, loại cây này thường mọc tự nhiên (không do con người trồng vì không có giá trị). Trước đây, người ta chỉ dùng trái chín để luộc ăn hay vắt lấy nước trị bệnh, khoảng 10 năm trở lại đây nhiều người đã bắt đầu trồng nhàu để bán cho thương lái.

Bình quân cây có tuổi đời trên 3 năm là cho trái. Cây cao từ 2m, cành lá rậm rạp, mỗi cây có khoảng 50-80 trái, mỗi ký có từ 12-15 trái. Trái có thân xù xì lúc nhỏ màu xanh khi chín chuyển sang trắng, mùi vị nồng và cay.

Những năm trước đây, nhiều hộ dân trồng cây nhàu ở miền Tây khá phấn khởi khi thương lái đến tận vườn thu mua trái nhàu tươi với giá từ 15.000-17.000 đồng/kg; nhàu phơi khô từ 25.000-27.000 đồng/kg (cứ 2 kg nhàu tươi khi phơi khoảng 10 nắng sẽ còn lại 1kg nhàu khô) nhưng hiện nay giá thu mua chỉ còn khoảng 50% so với trước. Từ đó giá thuê lao động sơ chế cũng giảm theo.

Bà Bùi Thị Bé, ngụ ấp 4 xã Vĩnh Thuận Đông cho biết: “Mấy năm trước giá được trả công là 15.000 đồng/giờ nay chỉ còn 10.000 đồng. Nhưng do nhiều người không có đất sản xuất nên phải làm thôi. Xã này có nhiều người sống từ nghề này lắm”.

Cũng theo một số thương lái cho biết thì một số cơ sở thu mua trái nhàu ở thị trường Trung Quốc và Hàn Quốc đã chuyển hướng thu mua trái nhàu có xuất xứ từ Ấn Độ do giá bán thấp, trái to, chất lượng cao, màu sắc đẹp… từ đó nguồn nhàu từ Việt Nam đã bị hạn chế rất nhiều. Bên cạnh đó, các cơ sở thu mua nhàu làm nước ép đóng chai cũng giảm so với trước, trong khi đó nguồn cung tăng cao nên đẩy giá giảm mạnh.

Tuy đang gặp một số khó khăn nhất định nhưng nhìn chung người trồng nhàu ở xã Vĩnh Thuận Đông cũng có được những khoản tiền chi tiêu trong gia đình. Còn người sơ chế cũng có được một khoản thu nhập để giải quyết nhu cầu sinh hoạt.

Trương Thanh Liêm