AEC và chất lượng nhân lực Việt

(NTD) - Theo Hiến chương ASEAN, một trong ba trụ cột là Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) sẽ được thành lập vào cuối năm 2015 đánh dấu sự hội nhập toàn diện nền kinh tế 10 nước Đông Nam Á, tạo ra thị trường chung của một khu vực có dân số 600 triệu người và GDP hàng năm khoảng 2.000 tỷ USD.

Tuy nhiên, AEC cũng mở ra không ít thách thức đối với Việt Nam, đặc biệt là việc đảm bảo nguồn nhân lực chất lượng cao cho hội nhập, toàn cầu hóa.

Thách thức lớn với nguồn nhân lực hiện tại

Đất nước ngày một hội nhập được chứng tỏ qua việc nhiều công ty nước ngoài, tập đoàn lớn đang đầu tư vào Việt Nam. Kéo theo đó là nguồn nhân lực được đào tạo bài bản từ các quốc gia phát triển cũng đổ bộ vào nước ta. Điều này đang đặt ra một thách thức không nhỏ khi có khả năng nhân lực Việt thua ngay trên chính “sân nhà”.

Việt Nam cũng đang xuất khẩu lao động cho rất nhiều quốc gia, tập trung chủ yếu ở các quốc gia trong khối ASEAN, Nhật Bản và châu Phi. Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực xuất khẩu hiện vẫn là điểm “nóng” đáng báo động. Theo số liệu của đề tài nghiên cứu khoa học Giải pháp quản lý hoạt động xuất khẩu lao động của các doanh nghiệp ở Hà Nội năm 2014, tỷ lệ lao động phổ thông tham gia xuất khẩu lao động còn chiếm rất cao (có tới 54% chưa tốt nghiệp trung học phổ thông và 70,5% không có trình độ chuyên môn kỹ thuật).

Chất lượng nhân lực còn yếu cũng dẫn đến tình trạng thất nghiệp ngày một cao tại Việt Nam. Theo bản tin cập nhật thị trường lao động quý 1/2015 do Viện Khoa học Lao động và Xã hội công bố, Việt Nam hiện có hơn 1,1 triệu người thất nghiệp, tăng 114.000 người so với cùng kỳ năm 2014. Đặc biệt, số lao động có trình độ cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp lên đến 178.000 người.

Điều này tiếp tục đặt ra vấn đề thiếu liên kết giữa ba chủ thể Doanh nghiệp - Nhà trường - Sinh viên trong việc cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho quốc gia.

ACE1
Sinh viên là nhân tố quan trọng trong việc phát triển nhân lực chất lượng cao.

Giải pháp cho bài toán nhân lực

Trước thực trạng cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp chọn con đường làm việc trái ngành nghề, hoặc nuôi hoài bão thành lập một công ty riêng, bà Tôn Nữ Thị Ninh, nguyên Đại sứ Việt Nam tại EU, chia sẻ: “Có nhiều con đường để đến thành Rome. Việc khởi nghiệp thiếu định hướng, thiếu chuẩn bị thực tế sẽ tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Để tạo dựng một công ty khởi nghiệp có tính quốc tế thì trước đó, việc bạn phải thử sức ở một tập đoàn đa quốc gia, hay làm việc trong một môi trường đa văn hóa là rất cần thiết để tăng khả năng thích nghi”.

Đồng tình với ý kiến của nguyên Đại sứ Việt Nam tại EU, bà Văn Thị Anh Thư, Phó Tổng Giám đốc nhân sự Công ty Nước giải khát Suntory PepsiCo Việt Nam, cho biết sinh viên nước ta còn thiếu định hướng về nghề nghiệp và thái độ đối với một công việc cụ thể còn chưa tốt.

“Các bạn sinh viên vẫn còn bó buộc trong một khuôn khổ nhất định. Để phát triển bản thân, họ cần cởi mở để tăng cường khả năng thích nghi, xem 2-3 năm đầu đi làm là để tích lũy kinh nghiệm, để trang bị những điều mình cần và tìm ra định hướng đúng nhất cho sự nghiệp”, bà Thư nhận xét.

Trong ba chủ thể đã nêu, nhà trường được cho là cầu nối quan trọng nhất giữa sinh viên - một trong những nguồn nhân lực tiềm năng - và doanh nghiệp. “Chúng ta cần đề cao việc đào tạo năng lực nền và khả năng tự học của sinh viên. Trường cũng đã và đang tăng thêm các tiết học thực hành ngay từ năm nhất để nâng cao sự trải nghiệm cho sinh viên. Hỗ trợ sinh viên thực tập tại các doanh nghiệp lớn trong nước và liên doanh cũng là hướng đi trường đã và đang thực hiện trong nhiều năm qua”, PGS-TS.Hồ Thanh Phong, Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc tế (ĐHQG TP.HCM), cho biết.

Bên cạnh những thách thức khi Việt Nam gia nhập AEC, cơ hội cho các nhân tài của quốc gia cũng không hiếm. “Các công ty nước ngoài, tập đoàn đa quốc gia sau nhiều năm nghiên cứu thì để thành công, các đơn vị này bắt buộc phải bản địa hóa. Không chỉ nội địa hóa nhân tố cấu thành của một sản phẩm mà phải tiến tới người giữ vị trí điều hành số một phải là người bản địa”, bà Ninh cho biết.

ACE2
Bà Tôn Nữ Thị Ninh, nguyên Đại sứ Việt Nam tại EU.

 Quân Vũ